Jak macierzyństwo zmienia kobiecy punkt widzenia?

348

Macierzyństwo zmienia bardzo wiele w życiu kobiety, dla niektórych może być odkrywaniem zupełnie innych obszarów swojej osobowości. W czasie ciąży i po urodzeniu dziecka w kobiecym mózgu zachodzą trwałe zmiany. Jak zatem macierzyństwo wpływa na kobiecy punkt widzenia?

Zmiany w mózgu po urodzeniu dziecka

Naukowcy odkryli, że po urodzeniu dziecka powiększa się mózg kobiety. Nie dowiedziono jeszcze dlaczego tak się dzieje, ale przyczyną może być wzrost produkcji estrogenów, prolaktyny i oksytocyny w ciele kobiety. W mózgu, po urodzeniu dziecka, zwiększa się istota szara w podwzgórzu. Te kobiety, które bardziej entuzjastycznie podeszły do narodzin swojego dziecka, doświadczyły bardziej zauważalnych zmian neurobiologicznych.

W mózgu wzrasta też aktywność odpowiedzialna za motywację – stąd rodząc dziecko kobieta wykształca w sobie instynkt opiekuńczości. Obszary mózgu związane z empatią i rozpoznawaniem emocji stają się bardziej aktywne, co pozwala matce lepiej odczytywać potrzeby noworodka. Co ciekawe, mózgi kobiet zakochanych i młodych matek wyglądają bardzo podobnie pod względem aktywacji układu nagrody, jednak największe zmiany strukturalne w mózgu obserwuje się dopiero po narodzinach pierwszego dziecka. Przekształcenia te mają charakter długotrwały – niektóre badania wskazują, że utrzymują się nawet przez dwa lata po porodzie.

Macierzyństwo w różnych kulturach

Podejście do rodzicielstwa w zachodniej kulturze różni się znacząco od tego w innych częściach świata. W krajach azjatyckich, takich jak Chiny, matki kładą nacisk na dyscyplinę i wyniki – dzieci od najmłodszych lat spędzają długie godziny na nauce gry na instrumentach czy ćwiczeniu kaligrafii. W opozycji do tego podejścia stoi na przykład Holandia, gdzie po zajęciach masażu dla młodych matek ich pociechy relaksują się w wiaderkach wypełnionych wodą. Ma to niemowlakom zapewnić poczucie bezpieczeństwa podobne do tego, jakiego doświadczyły przed urodzeniem.

Na Zachodzie surowe wychowywanie dziecka odeszło do lamusa wraz z pojawieniem się rewolucji obyczajowej lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych XX wieku. Amerykańscy pediatrzy, którzy zawładnęli wyobraźnią młodych matek, zaczęli propagować bezstresowe wychowanie, filozofię miłości i wzajemnego zrozumienia. Współcześni pediatrzy są przekonani, że sposób, w jaki rodzice opiekują się dziećmi w pierwszych latach życia, ma bezpośredni wpływ na rozwój ich osobowości, zdolności emocjonalnych i przyszłych relacji społecznych.

Instynkt macierzyński w historii

Wbrew powszechnemu przekonaniu, instynkt macierzyński nie zawsze był traktowany jako naturalna część kobiecości. W wielu kulturach, w tym również europejskich, kochano tylko te dzieci, które przyszły na świat w ramach małżeństwa, były zdrowe i miały płeć męską. Dziewczynki i dzieci nieślubne często traktowano jako ciężar ekonomiczny, a w skrajnych przypadkach porzucano je lub oddawano do przytułków.

W XVIII-wiecznej Francji istniała rozbudowana instytucja mamek, a w społeczności miejskiej praktykowano oddawanie dzieci obcym kobietom na wychowanie – zarówno w klasach wyższych, jak i wśród biedoty. Noworodki przewożono na wieś, gdzie mamki karmiły je piersią i wychowywały przez kilka pierwszych lat życia. Śmiertelność niemowląt w takich warunkach była bardzo wysoka, ale społeczny dystans emocjonalny wobec potomstwa sprawiał, że straty traktowano jako naturalny element życia.

Korzystne zmiany po dziecku

Macierzyństwo na pewno zmienia priorytety – najważniejsze dla kobiety staje się dobre samopoczucie dziecka, mimo że czasami będzie ona marzyć o tym, by się porządnie wyspać. Większość spraw w życiu matki podporządkowana jest dziecku i jego potrzebom. Praca staje się nagle mniej ważna od dziecka, jego płacz zaczyna rozdzierać serce, a decyzje podejmowane są przez pryzmat dobra malucha.

Dopiero po urodzeniu kobieta może zrozumieć swoją matkę, docenić jej doświadczenie i poświęcenie. Wiele młodych matek przyznaje, że relacja z własnymi rodzicami ulega pogłębieniu – pojawia się nowa płaszczyzna porozumienia oparta na wspólnym doświadczeniu rodzicielstwa. Bycie matką wymaga od kobiety także wielu wyrzeczeń i działania zgodnego z planem. Spontaniczność ustępuje miejsca przygotowaniu przestrzeni życiowej, rutynie karmienia i snu oraz przewidywaniu potrzeb dziecka. Ponadto matka może dostrzec w swoim partnerze te cechy, o które wcześniej by go nie podejrzewała – cierpliwość, czułość, zaradność w sytuacjach stresowych.

Dziecko zmienia światopogląd kobiety, ale kultura zachodnioeuropejska każe jednocześnie młodym matkom korzystać z wielu podręczników, które podpowiadają jak wychowywać dzieci. Sprawia to, że kobiety gubią się wśród licznych porad i teorii, zamiast zdać się na własną intuicję i obserwację zachowań malucha. Rewolucja obyczajowa z pewnością przyniosła wiele pozytywnych zmian w kwestii macierzyństwa – odejście od kar fizycznych, większą uwagę na rozwój emocjonalny dziecka, akceptację dla różnych stylów rodzicielstwa. Jednak sporo czynników sprawia także, że trudno dziś wychować dzieci na świadomych wielu spraw młodych ludzi – presja społeczna, cyfryzacja codzienności, nadmiar sprzecznych informacji i brak wsparcia rodzinnego w modelu rodziny nuklearnej.