Rozwój niemowlaka, szczególnie w pierwszym roku życia, przebiega dynamicznie i szybkim tempie. Maluch odkrywa świat, uczy się kolejnych umiejętności i chętnie poznaje nowe rzeczy. Chcesz dowiedzieć się, co warto wiedzieć o jego rozwoju? Czytaj dalej!
Każde niemowlę rozwija się w indywidualnym rytmie
Każde dziecko, które przychodzi na świat, rozwija się w swoim własnym rytmie, jednak pierwszy rok życia malucha to czas, kiedy w zawrotnym tempie niemowlak rośnie, przybiera na wadze, nabiera siły i uczy się nowych aktywności fizycznych, jak raczkowanie, chodzenie czy bieganie. Oczywiście są nakreślone pewne ramy tego kiedy dziecko trzyma główkę lub zaczyna się obracać, jednak warto zaufać naturze i nie panikować jeśli nie wszystko odbywa się podręcznikowo. Dodatkowo ciągłym procesem jest kształtowanie się psychiki malucha, podczas którego uczy się on pokazywać emocje, nawiązywać więź z bliskimi czy również sygnalizować dziecięce potrzeby. Jeśli w którymkolwiek momencie zauważysz niepokojące sygnały — asymetrię w ruchach, brak reakcji na bodźce wzrokowe lub dźwiękowe, nadmierną ospałość albo wzmożone napięcie mięśniowe — udaj się bez zwłoki do pediatry na konsultację. W większości przypadków nie dzieje się nic złego, jednak zawsze dobrze jest to sprawdzić i wykluczyć potencjalne zaburzenia rozwojowe.
Rozwój od głowy do stóp
Niemowlę przejmuje kontrolę nad swoim ciałem w kierunku od głowy do stóp. Oznacza to, że wpierw słucha i bacznie obserwuje otoczenie, później odkrywa rączki, tułów a na końcu nogi. Zanim więc dojdzie do opanowania paluszków, najpierw maluch będzie musiał okiełznać swoje ramiona. Można więc powiedzieć, że rozwój niemowlaka polega na zasadzie, że jedna umiejętność wynika z drugiej. Zanim maluch będzie bawił się stopami, musi zorientować się, że je ma. Ta sekwencja nazywana jest kierunkiem cefalokaudalnym — od głowy ku ogonom — i jest uniwersalna dla wszystkich dzieci, niezależnie od tempa ich rozwoju.
Dziecko samo uczy się poruszać
Niemowlę, które nie ma żadnych neurologicznych problemów, samodzielnie poradzi sobie z nauką poruszania się, raczkowania, siadania czy chodzenia. Nie ma konieczności, żeby niemowlakowi pokazywać, jak się to robi czy wspomagać go niepotrzebnymi gadżetami jak niezalecane przez fizjoterapeutów chodziki, czy kaski do nauki chodzenia. W dogodnym dla siebie momencie nabędzie te umiejętności i zaprezentuje je rodzinie. Niektóre dzieci najpierw zaczynają pełzać, inne raczkują po swojemu — bokiem, po ślimakowemu albo omijają ten etap całkowicie i przechodzą od samodzielnego siadania do stawania przy meblach. Najważniejsze, żeby malec miał przestrzeń do ćwiczeń — bezpieczną powierzchnię, na której może swobodnie eksperymentować z ruchem, bez zbędnych ograniczeń.
Wcześniaki nie rozwijają się zgodnie z metryką
Wielu rodziców wcześniaków martwi się, że ich dzieci nie są na podobnym etapie rozwoju co rówieśnicy, patrząc na metrykę. Warto wiedzieć, że rozwój wcześniaków określa tak zwany wiek skorygowany. Co to dokładnie oznacza? Otóż przykładowo jeśli wcześniak urodził się w okolicach 30. tygodnia ciąży, to będąc na świecie 2 miesiące, nie musi mieć umiejętności rówieśników. Ba, ma pełne prawo do tego, by zachowywać się, jakby się jeszcze nie urodziło. Może więc leżeć w pozycji zgięciowej, wykazywać słabszą kontrolę głowy czy reagować mniej żywo na bodźce. Skorygowany wiek rozwojowy oblicza się, odejmując od faktycznego wieku w miesiącach liczbę tygodni, o które dziecko przyszło na świat za wcześnie. Dzięki temu rodzice i pediatrzy mogą realistycznie oceniać postępy niemowlaka bez niepotrzebnego stresu.
Psychiczny i fizyczny rozwój niemowlaka są ze sobą powiązane
Warto również pamiętać, że rozwój fizyczny i psychiczny malucha są ze sobą ściśle połączone. Co za tym idzie, ciekawość świata i chęć eksplorowania otoczenia wpływa na naukę poruszania się i nabywanie coraz to nowych umiejętności. To, co znajduje się dookoła niemowlaka, prowokuje go wręcz do działania — kolorowy przedmiot za zasięgiem ręki mobilizuje do wyciągnięcia ramienia, ciekawa zabawka na podłodze zachęca do przekręcenia się na brzuszek, dźwięk rodzica z drugiego końca pokoju skłania do pierwszych prób raczkowania. Dlatego warto maleństwu od początku pokazywać, co znajduje się obok niego, umieszczać różnorodne zabawki w zasięgu wzroku i zachęcać do interakcji z otoczeniem — to napędza zarówno rozwój ruchowy, jak i poznawczy.