Od momentu przyjścia na świat aż do trzeciego roku życia trwa rozwój skóry dziecka. Po urodzeniu jest ona cieniutka, delikatna, podatna na podrażnienia, a często także sucha. Poza tym skóra noworodka w odróżnieniu od skóry starszych dzieci ma mniej kwaśny odczyn, który wartość typową dla dorosłego (pH 5,4—5,9) osiąga dopiero po ukończeniu kilku tygodni życia. Dlatego odpowiednia pielęgnacja jest tak ważna — i to od pierwszych dni życia malucha.
Nadmierna suchość skóry noworodka wynika przede wszystkim z adaptacji do życia w nowym środowisku. Bariera hydrolipidowa u noworodków dopiero się tworzy i będzie dojrzewać w okresie niemowlęcym. Właściwa pielęgnacja skóry dziecka już na tym etapie to najlepsza profilaktyka, która może ustrzec przed takimi problemami jak ciemieniucha, potówki, zmiany łojotokowe czy trądzik noworodkowy. Znaczenie ma także wybór odpowiednich tkanin — nie tylko podczas kąpieli, ale również wtedy, gdy malucha przygotowujemy do położenia się w łóżeczku.
Pierwsze kąpiele
Kąpiel to najważniejszy zabieg pielęgnacyjny dla maluchów. Pierwsza ma miejsce zwykle już w szpitalu, jeśli tylko maluch jest zdrowy i nie ma problemów na przykład z utrzymaniem temperatury ciała. Według zaleceń WHO najlepiej, jeśli pierwsza kąpiel odbywa się po około 24 godzinach życia dziecka. Kąpiel powinna być krótka, maksymalnie kilkuminutowa, ponieważ woda w wanience dodatkowo wysusza skórę. Temperatura wody powinna być o około 1–2 stopnie Celsjusza wyższa od temperatury ciała maluszka. Nie warto nadmiernie wydłużać czasu kąpieli, gdyż nawet kilka dodatkowych minut może wpłynąć na utratę wilgoci przez delikatny naskórek.
Noworodka nie trzeba kąpać codziennie — 2–3 razy w tygodniu w zupełności wystarczy. Do pierwszych kąpieli lepiej nie używać mydła. Zamiast tego warto sięgnąć po preparaty o neutralnym pH, na przykład emolienty. Nie tylko nawilżają, ale też pomagają wiązać wilgoć w naskórku. Przed zakupem warto sprawdzić skład kosmetyku: należy unikać kosmetyków mocno pachnących, pieniących się oraz zawierających parabeny. Minimalistyczny skład to gwarancja mniejszego ryzyka reakcji alergicznych czy podrażnień.
Kosmetyki po kąpieli
Po kąpieli warto zwrócić uwagę na sposób osuszania dziecka. Pocieranie ręcznikiem może podrażniać skórę dziecka — lepiej delikatnie przykładać ręcznik do mokrych miejsc. Po kąpieli w emolientach można od razu ubrać dziecko do snu, zwłaszcza gdy stosujemy kosmetyki o składzie bogatym w substancje natłuszczające. W przypadku mycia innymi środkami warto posmarować skórę malucha balsamem lub kremem emolientowym przeznaczonym do stosowania od pierwszego dnia życia dziecka. Tak zwana zasada pięciu minut mówi, że emolienty są najskuteczniejsze w czasie do pięciu minut od wyjścia z kąpieli. Nie jest wskazane stosowanie oliwek, które zatykają pory skóry i mogą ją dodatkowo podrażniać. Dobrze jest wybrać preparat z minimalną zawartością sztucznych dodatków i przyjemną, lekkościeżką konsystencją.
Kosmetyki do przewijania
Do przemywania przy przewijaniu najlepsza jest letnia, przegotowana woda. Po mokre chusteczki lepiej sięgać tylko w sytuacjach awaryjnych, na przykład podczas wyjścia na spacer czy w podróży. Jeśli dziecko nie ma podrażnionej skóry, nie trzeba smarować jej niczym — można od razu zakładać czystą pieluchę. Jeśli jednak skóra jest zaczerwieniona, posmaruj ją delikatnym preparatem, ale cieniutką warstwą, która pozwoli skórze oddychać. Zbyt gruba warstwa pasty czy kremu może stworzyć barierę utrudniającą naturalne procesy regeneracyjne naskórka, dlatego umiar ma tutaj znaczenie. Przydatne będą również preparaty z dwutlenkiem cynku, które łagodzą zaczerwienienia, nie obciążając jednocześnie delikatnej skóry malucha.
Środki do prania
Równie ważne, co kosmetyki do pielęgnacji dziecka, są środki, w których pierze się ubranka. W końcu to one przez cały dzień mają kontakt ze skórą malucha. Do prania najlepiej używać delikatnych płynów i proszków przeznaczonych dla dzieci lub płatków mydlanych. Szczególne znaczenie ma wypłukanie rzeczy — warto włączyć po zakończeniu prania dodatkowy cykl płukania i pilnować, żeby pralka nie była wypełniona po brzegi, bo to utrudnia dokładne płukanie. Lepiej nie używać środków zmiękczających ani płynów do płukania, które mogą osadzać na tkaninach składniki drażniące skórę. Po wysuszeniu ubranek dla noworodka zaleca się także ich uprasowanie, co dodatkowo dezynfekuje materiał. Prasowanie ma też korzystny wpływ na trwałość tkanin, wydłużając żywotność ulubionych body czy śpioszków.
Wiele porad na temat pielęgnacji skóry małego dziecka znaleźć można także pod adresem: http://www.eloderm.pl/szkola-pielegnacji-i-dotyku/.