Kobieta w czasie ciąży powinna regularnie przeprowadzać podstawowe badania. Jednym z nich jest KTG płodu. W jakim celu się je wykonuje? I kiedy należy się zgłosić na badanie kardiotokograficzne? Wyjaśniamy.
- Monitorowanie czynności serca płodu
- Monitorowanie wewnętrzne i zewnętrzne
- Przebieg i właściwy moment wykonania badania
Monitorowanie czynności serca płodu
Badanie kardiotokograficzne, zwane również w skrócie KTG, ma na celu monitorowanie czynności serca płodu oraz czynności skurczowej mięśnia macicy. Lekarz dzięki niemu może stwierdzić, czy liczba uderzeń serca dziecka znajduje się na optymalnym poziomie, czyli 110-150/160 uderzeń na minutę. Jeśli wartość jest mniejsza, oznacza to bradykardię, a jeśli wyższa – tachykardię. W zależności od tego, co pokazuje badanie, lekarz może szybko zareagować i wdrożyć odpowiednie kroki diagnostyczne lub terapeutyczne.
Przy czym nie zawsze nieprawidłowy wynik jest powodem do niepokoju, ponieważ mogą zaburzać go inne czynniki, takie jak zła pozycja matki lub aktualny stan snu dziecka. Dlatego wtedy najczęściej powtarza się badanie po pewnym czasie lub zmienia się ułożenie ciała kobiety, aby uzyskać bardziej miarodajne odczyty.
Monitorowanie wewnętrzne i zewnętrzne
KTG można wykonać na dwa sposoby: monitorowania wewnętrznego lub zewnętrznego. Na czym polega każdy z nich?
Metoda zewnętrzna
W większości przypadków stosuje się monitorowanie zewnętrzne, czyli bezinwazyjne badanie, które w żaden sposób nie stanowi zagrożenia dla zdrowia dziecka. Na brzuch matki zakładane są pasy, na których znajdują się czujniki. Jeden z nich mierzy siłę i czas trwania skurczy macicy, drugi natomiast rejestruje uderzenia serca płodu. Ta metoda jest całkowicie bezpieczna i może być powtarzana wielokrotnie bez ryzyka dla mamy i dziecka.
Metoda wewnętrzna
Monitorowanie wewnętrzne przeprowadza się wtedy, gdy istnieje podejrzenie zagrożenia życia płodu i konieczne jest wykonanie bardziej dokładnych pomiarów. Miernik wprowadza się przez szyjkę macicy, po czym umieszcza się na główce dziecka. Ze względu na inwazyjność tego badania, istnieje ryzyko powstania infekcji. Dlatego tę metodę wykorzystuje się tylko w szczególnych przypadkach, takich jak podejrzenie niedotlenienia płodu podczas porodu lub gdy metoda zewnętrzna nie daje wystarczająco precyzyjnych wyników.
Przebieg i właściwy moment wykonania badania
Badania kardiotokograficznego nie wykonuje się na początku ciąży, nie ma wtedy takiej potrzeby. Najwcześniej lekarz może to zalecić w 25. tygodniu ciąży, choć i tak w większości przypadków po raz pierwszy wykonywane jest niedługo przed planowanym terminem porodu. Następnie przeprowadzane jest co 2-3 dni, aż do rozwiązania, aby na bieżąco monitorować stan dziecka i gotowość organizmu matki do porodu.
Kiedy wykonać badanie wcześniej
Są jednak wyjątki, kiedy KTG zleca się wcześniej. Tak się dzieje w przypadku ciąży mnogiej lub zagrożonej. Jeśli przyszła mama nie wyczuwa ruchów dziecka lub gdy przebyła urazy brzucha, konieczne jest zwiększenie częstotliwości badań. Będzie to konieczne również w przypadku, gdy stwierdzono wadę serca płodu lub wykryto u niego cukrzycę czy nadciśnienie tętnicze. Dodatkowym wskazaniem może być nadmierna lub niedostateczna przyrost masy ciała w ciąży, a także stwierdzone wcześniej nieprawidłowości w przepływie krwi w naczyniach łożyska.
Czas trwania i pozycja ciała
Standardowo kardiotokografia trwa 30 min, aczkolwiek w razie potrzeby może być przedłużona do 60 min. W tym czasie kobieta nie może swobodnie zmieniać pozycji ciała, na jej brzuchu założone są dwa pasy z czujnikami. Najczęściej konieczne jest leżenie na lewym boku, ponieważ wtedy żyła główna nie jest uciskana, co zapewnia optymalne dotlenienie płodu i bardziej precyzyjne wyniki.
Przygotowanie do badania
Do tego badania ciężarna nie musi się specjalnie przygotowywać, może zostać wykonane o dowolnej porze dnia. Warto przy tym podkreślić, że jest całkowicie bezpieczne, zarówno dla mamy, jak i dla maluszka. Jedyną rzeczą, jaką się zaleca przed jego przeprowadzeniem, jest skorzystanie z toalety – w trakcie KTG wyjście jest niemożliwe, ponieważ wymagane jest stałe monitorowanie serca. Warto także zabrać ze sobą coś do picia i nie stawiać się na badanie na czczo, ponieważ niski poziom cukru we krwi może wpłynąć na aktywność dziecka i tym samym zniekształcić wynik.