Twoje dziecko skończyło rok? Zastanawiasz się, jakie produkty możesz wprowadzić do jego jadłospisu? Odpowiedź brzmi: praktycznie wszystkie grupy pokarmowe, pod warunkiem że są odpowiednio przygotowane. Warto jednak pamiętać, że jedzenie dla dorosłych bywa zbyt obficie przyprawione i przyrządzone w sposób nieodpowiedni dla malucha. To także okres w którym kształtuje się gust kulinarny dziecka, więc posiłki powinny być zdrowe i urozmaicone. Podpowiadamy, co podawać rocznemu dziecku i na co zwrócić uwagę podczas komponowania codziennych posiłków.
• Czego nie może jeść roczne dziecko?
• Jakie warzywa i owoce dla roczniaka?
• Produkty zbożowe w diecie rocznego dziecka
• Mięso i ryby a roczne dziecko
• Nabiał w diecie dziecka
• Co do picia dla dziecka?
Czego nie może jeść roczne dziecko?
Zacznijmy od produktów, których absolutnie nie można podawać dziecku w tym wieku. Na pewno należy unikać mocno doprawionych dań, obfitujących w sól, ostre przyprawy czy gotowe kostki bulionowe. Pod żadnym pozorem nie powinno się dawać przetworzonej żywności, gdyż to właśnie teraz kształtują się nawyki żywieniowe, które malec zabierze ze sobą w dorosłe życie.
Nie kupujmy więc produktów konserwowanych chemicznie, z zawartością sztucznych barwników i aromatów, takich jak gotowe słodycze, napoje gazowane, chipsy, paluszki czy płatki śniadaniowe nasycone cukrem. Tego rodzaju pokarmy nie tylko nie dostarczają żadnych wartości odżywczych, ale także przyzwyczajają dziecko do intensywnych, sztucznych smaków.
Dania takie jak smażony kotlet schabowy, panierowane nuggetsy czy frytki nie są wskazane, gdyż mogą powodować niestrawność, zaparcia i przeciążać niedojrzały układ trawienny. Lepiej postawić na gotowane mięso, pieczone bez dodatku tłuszczu lub przyrządzone na parze.
Warto unikać cukru i soli tak długo jak to możliwe. Dopóki dziecko nie pozna ich smaku, nie będzie mu przeszkadzał ich brak w gotowanych ziemniakach, kaszach czy koktajlu owocowym. Rocznym dzieciom nie powinno się podawać miodu, gdyż może zawierać przetrwalniki bakterii Clostridium botulinum i wywołać ciężką chorobę, tzw. botulizm niemowlęcy. Wyjątek stanowią dzieci które ukończyły 12 miesięcy i mają sprawny układ odpornościowy — wtedy ryzyko jest już znacznie mniejsze, jednak wielu pediatrów zaleca ostrożność do ukończenia 18. miesiąca życia.
Jakie warzywa i owoce dla roczniaka?
Można powiedzieć, że dziecko które skoczyło 12 miesięcy może jeść niemalże wszystkie owoce i warzywa, z kilkoma drobnymi wyjątkami. Oczywiście warto zaczynać od tych, które rosną w kraju — polskie marchewki, jabłka, gruszki, śliwki czy jagody są świeższe i rzadziej wywołują reakcje alergiczne.
Uważać należy na rzodkiewki i surową sałatę, które mogą drażnić delikatny układ trawienny malucha. Także cytrusy — pomarańcze, mandarynki, grejpfruty — warto wprowadzać stopniowo, obserwując reakcję skóry i stolca. Szpinak powinno się dawać nie częściej niż raz w tygodniu, gdyż zawiera szczawiany utrudniające wchłanianie wapnia, co w okresie intensywnego wzrostu kości nie jest korzystne.
Nie żałujmy malcowi owoców i warzyw — zawierają wiele witamin, minerałów oraz błonnik wspierający perystaltykę jelit. Rocznemu dziecku nie trzeba ich miksować. Niech stara się gryźć miękkie kawałki — to ważne dla rozwoju zgryzu, koordynacji ruchowej szczęki oraz nauki samodzielnego jedzenia. Warzywa i owoce mogą być zarówno gotowane (np. marchewka, brokuł, kalafior, jabłko), jak i surowe (banan, awokado, ogórek bez skórki).
Warto pamiętać, że owoce podawane w całości powinny być pozbawione pestek i pokrojone na bezpieczne kawałki, aby uniknąć ryzyka zakrztuszenia. Jeśli dziecko dopiero uczy się żucia, lepiej podawać większe plastry niż małe kulki — łatwiej je uchwycić i bezpieczniej przeżuć.
Produkty zbożowe w diecie rocznego dziecka
Węglowodany zawarte w produktach zbożowych, a także witaminy z grupy B, żelazo i błonnik są niezbędne dla prawidłowego rozwoju dziecka. Dostarczają energii potrzebnej do codziennej aktywności, wspierają pracę mózgu i układ nerwowy.
Najpierw wprowadza się je w postaci kaszek (jaglana, kukurydziana, ryżowa) i kleików, które są łatwo strawne i rzadko wywołują reakcje alergiczne. Później, po ukończeniu roku, można stopniowo rozszerzać menu o produkty z pszenicy — pieczywo, makaron, płatki owsiane. Należy je jednak podawać stopniowo, gdyż gluten zawarty w pszenicy, życie, jęczmieniu może wywoływać reakcję alergiczną lub objawy nietolerancji u wrażliwych dzieci.
Dobrym wyborem są kasze gryczana, jęczmienna, pęczak, a także produkty pełnoziarniste — makaron razowy, pieczywo graham, owsianka. Unikajmy białego pieczywa, słodkich bułek i gotowych płatków śniadaniowych z dodatkiem cukru — nie mają one większej wartości odżywczej i szybko podnoszą poziom glukozy we krwi.
Mięso i ryby a roczne dziecko
Dzieci potrzebują białka oraz żelaza zawartego w mięsie i w rybach. Te składniki są niezbędne dla prawidłowego rozwoju mięśni, budowy tkanek oraz funkcjonowania układu odpornościowego. Najlepiej podawać je na obiad, w towarzystwie warzyw i kaszy lub ziemniaków.
Warto postawić na indyka, kurczaka lub jagnięcinę — są to rodzaje mięsa łatwo strawne, chude i delikatne w smaku. Można również wprowadzić cielęcinę oraz chude części wieprzowiny, ale dopiero gdy maluch bez problemu trawi drób. Unikajmy mięs tłustych, wędlin, parówek czy innych przetworów — zawierają dużo soli, konserwantów i tłuszczów nasyconych.
Dwa razy w tygodniu dziecko powinno dostać rybę — najlepiej dorsza, mintaja, tilapię lub łososia. Ryby dostarczają kwasów omega-3, jodu oraz witaminy D. Przed podaniem należy dokładnie usunąć wszystkie ości. Najlepiej posiłki gotować w wodzie lub na parze, ewentualnie piec w folii bez dodatku tłuszczu.
Unikajmy smażenia — wtedy mięso czy ryba wchłaniają nadmiar tłuszczu, tracą wartości odżywcze i stają się trudniejsze do strawienia. Gotowanie i pieczenie pozwala zachować naturalny smak i konsystencję pokarmu.
Nabiał w diecie dziecka
Roczne dziecko, jeśli nie ma uczulenia na białko mleka krowiego, może z powodzeniem jeść wszystkie produkty nabiałowe: maślanki, jogurty naturalne, twarożek, ser biały, ser żółty (np. gouda, edamski). Warto je podawać do każdego posiłku — np. jogurt na śniadanie, serek do drugiego śniadania, ser żółty na kolację.
Nabiał jest źródłem wapnia oraz witaminy D, niezbędnych do prawidłowego wzrostu kości i zębów. Zawiera również białko, które wspiera rozwój mięśni. Najlepiej wybierać produkty naturalne, bez dodatku cukru, sztucznych owoców czy konserwantów. Jeśli dziecko nie lubi jogurtu naturalnego, można go połączyć z kawałkami świeżych owoców.
Unikajmy deserków mlecznych w kubeczkach, mleczek smakowych w kartonie oraz serków topionych — zawierają dużo cukru, soli i zbędnych dodatków. Lepiej postawić na tradycyjny twarożek zmieszany z bananem lub naturalny kefir.
Jeśli dziecko jest uczulone na białko mleka krowiego, warto skonsultować się z pediatrą lub dietetykiem w sprawie alternatywnych źródeł wapnia — mogą to być napoje roślinne wzbogacone w wapń (owsiany, ryżowy), tofu, migdały, sezam czy brokuł.
Co do picia dla dziecka?
W codziennym menu nie powinno zabraknąć odpowiedniego nawodnienia. Unikać należy gotowych soków z kartonu i napojów gazowanych — zawierają za dużo cukru, sztucznych substancji słodzących oraz kwasu fosforowego, który niekorzystnie wpływa na przyswajanie wapnia.
Warto postawić na domowe soki owocowe i warzywne, świeżo wyciskane lub zmiksowane, ale w ilości nie większej niż pół szklanki dziennie (zarówno przecierowego, jak i klarownego). Sok, nawet naturalny, zawiera duże stężenie cukrów prostych i nie dostarcza błonnika jak cały owoc.
Dziecku lepiej podawać wodę — zwłaszcza tę przeznaczoną dla niemowląt (niskosodową, o zrównoważonym składzie mineralnym) lub przegotowaną wodę z kranu, jeśli jakość wody w Twojej okolicy jest dobra. W dodatku nie z butelki ze smoczkiem, a z kubka niekapka lub zwykłego kubeczka z dzióbkiem. Ma to pozytywny wpływ na rozwój aparatu mowy, koordynację oraz zapobiega wadom zgryzu.
Można również podawać lekkie herbatki owocowe, rumianek, napary z owoców (np. suszone jabłka, dzika róża), ale bez dodatku cukru. Najlepiej, jeśli dziecko przyzwyczai się do smaku czystej wody — to najzdrowszy i najbardziej naturalny napój.
Warto też pamiętać, że płyny podawane podczas posiłków powinny być w umiarkowanej ilości — zbyt duża objętość wody wypijanej podczas jedzenia może utrudniać trawienie i powodować uczucie pełności, przez co dziecko zje mniej pożywienia. Lepiej podawać wodę między posiłkami.