Jakie trzeba spełnić warunki i ile wynosi zasiłek macierzyński

421

Gdy rodzi się dziecko, każda złotówka w domowym budżecie się liczy. Można poprosić szefa o podwyżkę, rodziców o wsparcie finansowe, ale możemy również zwrócić się o pomoc do państwa. Istnieje forma pomocy, o której wie niewielki procent rodziców. Jest nim zasiłek macierzyński, który może być pobierany zarówno przez matkę jak i ojca. Z uwagi na fakt, że bardzo mało osób zna szczegóły tego świadczenia, postanowiliśmy opisać na czym polega zasiłek macierzyński i jakie wymogi trzeba spełnić, aby otrzymywać dodatkowe pieniądze na utrzymanie dziecka.

Komu przysługuje zasiłek macierzyński

Zasiłek macierzyński przysługuje każdej kobiecie po porodzie, która przebywa na urlopie macierzyńskim bądź chorobowym. Aby otrzymać to świadczenie, musi być spełniony jeden podstawowy warunek — opłacanie składek ubezpieczenia chorobowego. Składki te są obowiązkowe dla osób zatrudnionych na umowie o pracę, zatem kobiety w ciąży pracujące na takim zatrudnieniu na pewno dostaną zasiłek macierzyński.

Kobiety prowadzące działalność gospodarczą lub pracujące na umowę zlecenie, jeśli chcą otrzymywać zasiłek macierzyński, muszą opłacać składki chorobowe z własnej kieszeni. Powinny zacząć je opłacać zaraz po stwierdzeniu ciąży. Składka na ubezpieczenie chorobowe wynosi 2,45% podstawy wymiaru. Bezpośredni wpływ na wysokość świadczenia ma okres ubezpieczenia oraz podstawa obliczania składki — im dłużej opłacałaś składki i im wyższa była podstawa, tym wyższy będzie zasiłek.

Jeżeli kobieta zachodzi w ciążę, będąc zatrudnioną na podstawie umowy o pracę na czas określony, pracodawca ma obowiązek przedłużyć jej umowę aż do porodu. Dzięki temu zachowuje prawo do zasiłku macierzyńskiego. Warto pamiętać, że pracodawca nie może rozwiązać umowy w okresie ciąży i urlopu macierzyńskiego — jest to zabronione przez prawo pracy.

Zasiłek otrzymać może także osoba, która urodziła dziecko po ustaniu zatrudnienia, ale tylko w sytuacji, jeśli umowa o pracę została rozwiązana z powodu upadłości lub likwidacji zakładu pracy, co musi zostać potwierdzone dokumentami. Prawo do zasiłku przysługuje również rodzicom, którzy zostali rodziną zastępczą dla dzieci w wieku do 7 lat lub przyjęli dziecko na wychowanie w ramach rodziny zastępczej spokrewnionej.

Ile wynosi zasiłek macierzyński

Zasiłek macierzyński wynosi 100 procent podstawy wymiaru z ostatnich 12 miesięcy i wypłacany jest przez okres 20 tygodni przy urodzeniu pierwszego dziecka. Przy kolejnym dziecku okres ten wydłuża się do 31 tygodni, przy bliźniakach do 31 tygodni (pierwsze dziecko) lub 33 tygodni (kolejne), a przy porodzie trojaczków lub większej liczby dzieci do 33 tygodni (pierwsze dzieci) lub 35 tygodni (kolejne).

Niestety kobieta otrzymująca zasiłek nie zawsze dostanie dokładnie tyle, ile zarabiała w ostatnim miesiącu. Oznacza to, że jeśli stosunkowo niedawno dostała podwyżkę, zasiłek będzie niższy, ponieważ stanowi średnią z całego 12-miesięcznego okresu rozliczeniowego. Na wysokość zasiłku wpływ mają także premie i dodatki, jakie przysługują pracownikowi, ale nie wszystkie — tylko te stanowiące stały element wynagrodzenia, regularne w charakterze i wliczane do podstawy ubezpieczenia chorobowego.

Warto dodać, że podstawa wymiaru zasiłku nie może przekroczyć 250 procent przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Karmienie piersią nie wpływa bezpośrednio na wysokość zasiłku, ale niektóre młode mamy decydują się na odchudzanie dopiero po zakończeniu laktacji, aby nie narażać dziecka na niedobory żywieniowe.

Czy można przerwać zasiłek i jakie są tego skutki

Matka dziecka, po wykorzystaniu zasiłku za okres co najmniej 14 tygodni po porodzie, może przerwać dalsze pobieranie zasiłku i wcześniej wrócić do pracy. Wówczas niewykorzystaną część zasiłku macierzyńskiego wykorzystuje ojciec dziecka, pod warunkiem że jest ubezpieczony i zgłosi wniosek o wypłatę pozostałej części świadczenia. To samo dotyczy rodzin zastępczych — również w tym przypadku możliwe jest przekazanie części zasiłku drugiemu opiekunowi.

Przerwanie zasiłku przed upływem minimalnego okresu 14 tygodni skutkuje utratą prawa do dalszych wypłat — nie można później wznowić pobierania świadczenia ani przekazać go ojcu. Dlatego decyzja o wcześniejszym powrocie do pracy powinna być przemyślana, szczególnie w kontekście okresu laktacji i potrzeb dziecka.

Kiedy wypłacany jest zasiłek

Zasiłki w sensie ogólnym wypłacane są po zapoznaniu się z dokumentacją pracownika i przyznaniu mu uprawnień. Następuje to nie później niż w ciągu 30 dni od dnia złożenia przez ubezpieczonego wszystkich niezbędnych dokumentów. Pracodawca ma obowiązek przekazać dokumenty do ZUS w ciągu 7 dni od ich otrzymania — jeśli tego nie zrobi, opóźnienie w wypłacie zasiłku będzie po jego stronie.

Wypłata może być dokonana przelewem na wskazany uprzednio rachunek bankowy bądź przekazem pocztowym. Wybór formy wypłaty należy zaznaczyć we wniosku o zasiłek. W praktyce większość osób decyduje się na przelew bankowy, ponieważ jest szybszy i bezpieczniejszy. Zasiłek macierzyński wypłacany jest co miesiąc z dołu, podobnie jak wynagrodzenie za pracę.

Wymagane dokumenty

Aby otrzymać zasiłek macierzyński, należy dostarczyć pracodawcy zaświadczenie o przewidywanej dacie porodu (wystawiane przez lekarza prowadzącego ciążę po 28. tygodniu) lub skrócony odpis aktu urodzenia dziecka, jak również oświadczenie, czy jest to pierwsze, czy kolejne dziecko — od tego zależy długość okresu pobierania zasiłku.

Jeśli chcemy, aby zasiłek wypłacał bezpośrednio ZUS (a nie pracodawca), dodatkowo trzeba dostarczyć dokumenty od pracodawcy potwierdzające okresy ubezpieczenia oraz wypełnić specjalny druk — wniosek Z-3. W przypadku dziecka przebywającego w rodzinie zastępczej wymagane jest zaświadczenie potwierdzające złożenie w sądzie wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia oraz dokument potwierdzający wiek dziecka i faktyczne przyjęcie go do rodziny zastępczej.

Kompletny zestaw dokumentów powinien obejmować również dowód osobisty wnioskodawcy oraz numer rachunku bankowego, na który mają wpływać środki. W razie wątpliwości warto skontaktować się z działem kadr u pracodawcy lub bezpośrednio z oddziałem ZUS — urzędnicy są zobowiązani do udzielenia wyczerpującej informacji dotyczącej wszystkich wymaganych dokumentów i procedury składania wniosku.