Nauka chodzenia wymaga od niemowlęcia opanowania wielu poprzedzających ją kompetencji ruchowych. Każde dziecko rozwija się według własnego tempa, dlatego nie ma sensu porównywanie osiągnięć jednego malucha z wynikami rówieśników. Zanim brzdąc stanie pewnie na własnych nóżkach, musi przejść przez szereg wcześniejszych etapów, takich jak stabilne trzymanie główki, równomierne rozłożenie ciężaru ciała, samodzielne siadanie czy raczkowanie.
- Przygotowanie organizmu do pierwszych kroków
- Kolejne etapy nauki chodzenia
- Samodzielne stawianie kroków
Przygotowanie organizmu do pierwszych kroków
Nie należy oczekiwać, że wszystkie niemowlęta rozwijają się identycznie — różnice w tempie nabywania umiejętności są naturalne i nie powinny budzić nadmiernego niepokoju. Zanim maluch będzie w stanie przemieszczać się samodzielnie na dwóch nogach, musi wcześniej osiągnąć szereg kompetencji motorycznych, które przygotują jego ciało do tego wysiłku. Do podstawowych należą: pewne utrzymanie główki w pozycji wyprostowanej, symetria ruchowa obu stron ciała, umiejętność przenoszenia masy ciała z jednej strony na drugą, płynna zmiana pozycji (np. z leżenia na siedzenie), a także raczkowanie. Zdarza się, że niektóre dzieci pomijają fazę raczkowania i po okresie siadania przechodzą bezpośrednio do prób wertykalnego przemieszczania się.
Kolejne etapy nauki chodzenia
Na początku niemowlę porusza się czworonożnie, opierając się na dłoniach i kolanach. W miarę rozwoju siły mięśniowej miednica zaczyna się unosić, a kolana odrywają od podłoża — efektem jest charakterystyczna postawa przypominająca krok niedźwiedzia. Takie ułożenie ciała sprzyja wyrabianiu równowagi w obrębie miednicy i trenuje przenoszenie środka ciężkości między kończyną dolną a drugą.
Mniej więcej w ósmym lub dziewiątym miesiącu życia dziecko zaczyna podnosić się do pozycji stojącej przy meblach. Na tym etapie przemieszcza się ono przeważnie bokiem, trzymając się края stołu, kanapy czy innego stabilnego punktu. Elementy wyposażenia pokoju pełnią rolę oparcia, które umożliwia brzdącowi ćwiczenie równowagi bez ryzyka upadku. Niemowlę coraz chętniej bawi się klęcząc i próbuje prostować nogi, gdy napotkany mebel lub osoba dorosła zapewnią mu podporę. W kolejnych tygodniach maluch uczy się wstawać z klęku, opierając się najpierw na jednej nodze, a następnie wyprostowując także drugą.
Samodzielne stawianie kroków
Przeważnie niemowlęta są zdolne do samodzielnego poruszania się w pozycji wyprostowanej między dziesiątym a osiemnastym miesiącem życia. Niektóre próbują stawiać kroki wcześniej, inne nieco później — oba scenariusze mieszczą się w normie rozwojowej. Na początku sylwetka dziecka podczas chodzenia może wyglądać nietypowo: brzuch i pośladki są wysunięte do przodu, a miednica znajduje się w przodopochyleniu. Taka postawa wynika z niedojrzałości układu mięśniowo-szkieletowego i z czasem samoistnie się wyrównuje. Podczas nauki samodzielnego chodzenia maluchy często wykorzystują lekkie przedmioty, które można przesuwać — krzesło, pufę czy niski stolik. Można także zakupić pchacz przeznaczony specjalnie do wspierania tej fazy rozwoju, choć zwykłe meble zazwyczaj równie dobrze spełniają tę funkcję.
Proces nabywania umiejętności chodzenia nie da się przyspieszyć na siłę, można jednak stworzyć warunki sprzyjające jego naturalnemu przebiegowi. Dobrym pomysłem jest zachęcanie niemowlęcia do przyjmowania pozycji wyprostowanej poprzez zabawę wykorzystującą naturalne skoki rozwojowe, jakie dokonują się w organizmie dziecka. Nie należy stawiać malucha na nogach wbrew jego gotowości ani wymuszać kroków, gdy nie wykazuje on samodzielnej inicjatywy. Warto natomiast wspierać spontaniczne próby ruchu oraz zapewnić bezpieczną przestrzeń do ćwiczeń.