Pojawienie się na świecie dziecka jest dużą rewolucją w życiu zarówno rodziców, jak i całego otoczenia. Trzeba przy tym pamiętać, że niemowlę, choć zaczyna jako niezbyt ruchliwe i niewiele potrafiące maleństwo, jego rozwój w pierwszym roku życia jest ogromny. Już pierwsze tygodnie po narodzinach przynoszą wiele nowości. Oto 5 ciekawostek z tym związanych.
- Pierwsze dni życia — sen i jedzenie
- Przyglądanie się innym przez niemowlaka
- Zwiększenie się dziennej aktywności niemowlaka
- Nowe dźwięki wydawane przez niemowlaka
- Niemowlak rozpoznaje zapachy
Pierwsze dni życia — sen i jedzenie
Będąc w brzuchu matki, dziecko niewiele słyszało. Głównie były to dźwięki związane z organizmem matki — bicie serca, szum przepływającej krwi, perystaltyka jelit — a także mocno przytłumione dźwięki z zewnątrz. Po narodzinach maluszek musi się zmierzyć z ogromnym hałasem otoczenia, do którego dość szybko się przyzwyczaja. Szybko też zaczyna rozpoznawać głosy rodziców, co stanowi fundament więzi emocjonalnej.
Pierwsze dni życia wiążą się też z tym, że noworodek właściwie nie robi nic, tylko śpi, je i płacze. Na sen przeznacza nawet do 20 godzin dziennie. To także czas, gdy maluch może stracić na wadze — zazwyczaj do 10% masy urodzeniowej — i jest to zupełnie normalne zjawisko fizjologiczne, związane z utratą płynów oraz przystosowaniem układu trawiennego do spożywania pokarmu.
Przyglądanie się innym przez niemowlaka
W drugim tygodniu życia noworodka niewiele się zmienia. Nadal dużo śpi, je i płacze, jednak rytm tych czynności zaczyna się stopniowo stabilizować. Powoli niemowlę przyzwyczaja się do nowego otoczenia, a proces adaptacji postępuje z każdym następnym dniem.
W tym okresie widać już wyraźny wzrost wagi — zazwyczaj dziecko odzyskuje masę urodzeniową i zaczyna systematycznie przybierać. Pojawia się też powoli wodzenie wzrokiem. To dopiero początek, ale niemowlę może zacząć przyglądać się twarzom innych i zaczyna ćwiczyć mięśnie oczu przez śledzenie przedmiotów poruszających się w pobliżu jego twarzy. Najbardziej interesujące dla niego są kontrasty, duże kształty i ludzkie oblicza, szczególnie te najbliższych opiekunów.
Wzrost dziennej aktywności
W trzecim tygodniu życia przede wszystkim niemowlę nadal ma nieskoordynowane ruchy i wciąż długo śpi, bo około 16 godzin w ciągu doby. Zwiększa się jednak jego aktywność w ciągu dnia, choć póki co ogranicza się ona głównie do obserwowania otoczenia i reagowania na bodźce.
W tym czasie wykształca się warunkowy odruch ssania — dziecko zaczyna reagować na sygnały poprzedzające karmienie, takie jak zapach mleka czy dotyk policzka. Mogą też pojawić się pierwsze próby podnoszenia główki, choć póki co bez możliwości jej stabilnego utrzymania. Te działania są nieświadomym treningiem mięśni karku i pleców, które będą niezbędne w kolejnych fazach rozwoju ruchowego.
Nowe dźwięki wydawane przez niemowlaka
Po ukończeniu 4 tygodnia życia dziecko oficjalnie przestaje być noworodkiem, a staje się niemowlakiem. W tym okresie zaczyna nie tylko wodzić wzrokiem za przedmiotami, ale i próbuje je łapać do rączki. Póki co są to zabawki podawane bezpośrednio przez rodziców i jest to chwyt automatyczny, znany jako odruch Robinsona. Oznacza to, że dziecko nie sięga po przedmioty świadomie, po prostu reaguje, gdy coś dotknie jego dłoni.
Pojawiają się też bardziej zróżnicowane dźwięki wydawane przez dziecko. Oprócz płaczu można usłyszeć mruczenie, gruchanie czy piszczenie — to początek nauki komunikacji werbalnej. Coraz częściej maluch zaczyna otwierać piąstki, co jest wstępem do świadomego poruszania dłońmi i manipulowania przedmiotami.
Rozpoznawanie zapachów i pierwszy skok rozwojowy
Dziecko w piątym tygodniu życia jest w stanie już rozpoznawać zapachy, zwłaszcza te z jego najbliższego otoczenia. Czuje i rozpoznaje zapach rodziców, mleka matki, a także specyficzny aromat skóry opiekunów. Ten zmysł odgrywa ogromną rolę w budowaniu poczucia bezpieczeństwa i przywiązania.
Tutaj też następuje pierwszy skok rozwojowy, kiedy to niemowlę staje się coraz bardziej wrażliwe na bodźce zewnętrzne. Reaguje na dźwięki, a także może stać się bardziej niespokojne, gdy usłyszy hałas lub znajdzie się w nowym, nieznanym miejscu. Mózg dziecka wchodzi w fazę intensywnego rozwoju, gdy tworzą się gwałtownie nowe połączenia neuronowe. Widzi coraz więcej na coraz większe odległości — do około 30 cm — a także uczy się stałego rytmu dnia, choć nadal śpi około 16 godzin na dobę.
Kolejne skoki rozwojowe i ich znaczenie
To tylko pierwsze 5 tygodni z życia niemowlaka, a mimo to zachodzi tutaj całkiem sporo zmian. Rodzice często nie mogą się nadziwić, jak ich maluch osiąga nowe umiejętności i wręcz z dnia na dzień prezentuje inne zachowania. Został wspomniany przy okazji 5 tygodnia pierwszy skok rozwojowy i jest on jednym z kilku. Następne skoki rozwojowe następują w 7–9 tygodniu, później 11–12, 15–19 tygodniu i tak jeszcze wiele razy w pierwszym roku życia. Są to momenty przełomowe, gdy niemowlę w szybkim tempie uczy się nowych rzeczy i opanowuje kolejne kompetencje.
Przykład? Dziecko do 6 miesiąca życia nie lubiło leżenia na brzuszku i nagle z dnia na dzień zaczęło tę pozycję akceptować, a wręcz próbować się samodzielnie obracać. Oczywiście każde dziecko jest inne i trzeba brać na to poprawkę, obserwując rozwój swojego malucha bez porównywania go z innymi rówieśnikami. Tempo nabywania umiejętności może być różne, a zakres normalności jest bardzo szeroki.