Wielkimi krokami zbliża się sezon grzewczy, ale dla wielu z nas to powód do obaw. Zamiast podkręcać kurki na maksymalne ciepło, gospodarstwa domowe będą je raczej skrupulatnie zakręcać ze względu na wysokie rachunki za ogrzewanie. Oczywiście nie dotyczy to wszystkich — tylko tych, którzy zainwestowali w niewłaściwy rodzaj ogrzewania. Jakie ogrzewanie zatem należy wybrać, aby nie martwić się o rachunki? O tym opowiemy w poniższym artykule.
Gaz ziemny
Gaz ziemny dostarczany jest rurociągami, dzięki czemu odbiorcy mają gwarancję ciągłej dostawy bez konieczności składowania paliwa na działce. Na całkowity koszt związany z dostarczaniem gazu ziemnego składa się jednorazowy koszt przyłączenia budynku do sieci gazowej oraz późniejsze comiesięczne rachunki naliczane według wskazań licznika. Dla danej grupy taryfowej, do której zakwalifikowany jest dany odbiorca, określony jest jeden zestaw cen. Kwalifikacji dokonuje się na podstawie typu dostarczanego gazu ziemnego, rocznego zużycia, jak również regionu kraju, w którym znajduje się nieruchomość.
Do zdecydowanej większości odbiorców dostarczany jest gaz wysokometanowy, dla którego grupy taryfowe określane są symbolem „W”. Odbiorcy wykorzystujący gaz do gotowania, podgrzewania wody oraz ogrzewania domu przeważnie kwalifikowani są do grup taryfowych od 1 do 3. W praktyce oznacza to, że nie zużywają więcej niż 8000 m³ gazu ziemnego rocznie. Koszt ogrzania domu o powierzchni 160 m² nie powinien przekroczyć 6000 zł rocznie, co czyni ten sposób jednym z bardziej przewidywalnych finansowo. Zatem śmiało można stwierdzić, że ogrzewanie domu gazem ziemnym jest wygodne i korzystne pod kątem finansowym. Kotły gazowe mają designerski wygląd i są wyposażone w nowoczesny system sterowania, który pozwala precyzyjnie regulować temperaturę w poszczególnych pomieszczeniach.
Gaz płynny
Jest dostarczany cysternami do zainstalowanego koło domu zbiornika, co stanowi alternatywę dla miejsc pozbawionych dostępu do sieci gazowej. Kotły na gaz płynny to dokładnie te same urządzenia co w przypadku gazu ziemnego — w tym wypadku potrzebny jest jedynie specjalny palnik dostosowany do spalania propanu lub butanu. Aby móc w pełni korzystać z gazu płynnego, trzeba wybudować na działce specjalną instalację zbiornikową oraz przyłącze, którym gaz będzie dostarczany do domu. Taka instalacja to koszt kilku tysięcy złotych. Zbiornik może być umieszczony naziemnie lub pod ziemią, z czego bardziej stosowne będzie umieszczenie zbiornika pod ziemią ze względów estetycznych i bezpieczeństwa.
Zbiornik napełnia się średnio dwa razy w roku. W zależności od umowy zawartej z dostawcą płaci się z góry za całą ilość dostarczonego gazu lub na podstawie faktycznego zużycia, naliczanego według licznika. Koszty ogrzewania gazem płynnym są około dwa razy wyższe niż gazem ziemnym, co wynika głównie z wyższej ceny samego paliwa oraz kosztów transportu. Mimo wszystko jest to optymalne rozwiązanie dla tych miejsc, gdzie nie można przeprowadzić instalacji gazu ziemnego. Kotły na gaz płynny wykazują się wysoką sprawnością, co zostało potwierdzone na licznych testach porównawczych. Gaz płynny nie emituje do powietrza szkodliwych substancji jak popiół czy pył węglowy, przez co jest bardziej przyjazny dla środowiska niż paliwa stałe.
Węgiel kamienny
To chyba najczęściej wybierane tworzywo do ogrzewania domostwa, szczególnie w Polsce. Budzi sporo kontrowersji zarówno pod kątem wahających się cen, jak również ze względu na emisję szkodliwych substancji do atmosfery. Występuje w wielu odmianach różniących się od siebie zawartością siarki, popiołu, a także wielkością cząstek. W najprostszych kotłach spalany jest węgiel typu „orzech”, czyli węgiel o wielkości ziaren 25–80 mm. Największą zaletą jest niewątpliwie niska cena w przeliczeniu na jednostkę energii cieplnej, jednak konieczne jest jego regularne uzupełnianie opału, usuwanie popiołu i regularna kontrola kotłów grzewczych w celu sprawdzenia ich szczelności oraz prawidłowości spalania.
W nowszych instalacjach używa się kotłów z automatycznymi podajnikami paliwa, na które przeznaczony jest węgiel typu groszek lub tzw. ekogroszek, o wielkości ziaren od 5 do 25 mm. Frakcje te charakteryzują się nieco niższą zawartością siarki i popiołu, co przekłada się na mniejszą emisję zanieczyszczeń. Zamiast węgla można używać zamiennie miału węglowego, który jest tańszy od węgla sortymentowego, ale charakteryzuje go niska kaloryczność — czyli w praktyce trzeba go zużyć znacznie więcej, żeby uzyskać porównywalną ilość ciepła. Wybór właściwego typu paliwa oraz nowoczesnego kotła ma bezpośredni wpływ na efektywność energetyczną całego systemu grzewczego.
Olej opałowy
Olejowe kotły grzewcze są w pełni zautomatyzowane i bezobsługowe, a więc wygodne w eksploatacji — nie wymagają codziennego dokładania paliwa ani usuwania popiołu. Olej opałowy dostarczany jest cysternami i wymaga magazynowania w specjalnym zbiorniku umieszczonym w specjalnie wydzielonym pomieszczeniu, co wiąże się z dodatkowymi wymaganiami budowlanymi i przepisami przeciwpożarowymi. Olejowe systemy grzewcze nie cieszą się zbytnią sympatią, głównie ze względu na wysokie koszty instalacji oraz samego paliwa. Ceny kotłów olejowych są również bardzo zróżnicowane, a ich wysokość zależy od wydajności energetycznej i wykorzystanej technologii — od prostych palników olejowych po zaawansowane systemy kondensacyjne.
W przypadku większości kotłów olejowych zachodzi niebezpieczeństwo zanieczyszczenia elementów grzewczych, dlatego wymagają częstych przeglądów, czyszczenia i regulacji. Najbardziej efektywne są kotły kondensacyjne, które odzyskują ciepło ze spalin i wykorzystują je ponownie do ogrzewania budynku. Takie urządzenia do tanich nie należą — ich całkowity koszt może sięgać nawet 25 000 zł. Mimo wysokich nakładów początkowych kotły kondensacyjne pozwalają osiągnąć sprawność na poziomie 95–98%, co w dłuższej perspektywie przekłada się na niższe zużycie oleju opałowego i mniejsze rachunki.
Drewno
Ogrzewanie drewnem opałowym jest zdecydowanie bardziej oszczędne w porównaniu do oleju opałowego, a przy odpowiednim kotłe również konkurencyjne względem gazu. Podczas spalania emituje do środowiska o wiele mniej szkodliwych związków niż węgiel, szczególnie w nowoczesnych kotłach z automatycznym sterowaniem procesu spalania. Sama wartość opałowa drewna jest mniejsza niż węgla, co oznacza że potrzeba większej objętości paliwa do uzyskania tej samej ilości ciepła. Aby zapewnić sobie maksymalną wydajność i długą żywotność kotła, najlepiej opalać go drewnem suszonym minimum 2 lata — wilgotność paliwa nie powinna przekraczać 20%.
Najlepiej wykorzystuje się do takiego ogrzewania pelety i brykiety, czyli sprasowane trociny i zrębki sprzedawane w postaci granulatu o znormalizowanych parametrach. Jest to drugi zaraz po węglu sposób ogrzewania najczęściej wybierany przez odbiorców, głównie ze względu na niskie koszty ogrzewania przy jednoczesnej wysokiej automatyzacji procesu. Sam surowiec jest wykonany z czystych trocin drzewnych, które nie brudzą, mają przyjemny wygląd oraz zapach żywicy. Minus z pewnością jest taki, że trzeba wygospodarować miejsce do jego składowania — pelety wymagają suchego pomieszczenia, najlepiej w workach typu big bag lub w specjalnym zasobniku. Obecnie cena peletu jest porównywalna z ceną węgla, ale dzięki wysokiej sprawności kotłów — nawet do 90% — są one zdecydowanie wydajniejsze i pozwalają uzyskać niższe koszty eksploatacji przy mniejszej emisji pyłów i związków szkodliwych.