Schemat żywienia niemowląt do 1. roku życia – poznaj zalecenia specjalistów

498

Moment na wprowadzenie stałych pokarmów do jadłospisu

W pewnym momencie mleko mamy nie jest w stanie dostarczyć maluszkowi tyle energii, ile potrzebuje rosnący i intensywnie rozwijający się organizm. Ponadto powoli wyczerpują się zapasy żelaza, które dziecko zgromadziło jeszcze w życiu płodowym. Dlatego nie wcześniej niż w 17. i nie później niż w 26. tygodniu życia dziecka należy zacząć rozszerzanie diety. Wtedy bardzo pomocny jest schemat żywienia niemowląt (przykładowy schemat żywienia niemowląt możesz pobrać tutaj: www.bobovita.pl/5-6-miesiecy/materialy-do-pobrania), w którym zawarto najważniejsze informacje o tym, jakie produkty podawać maluszkowi w 1. roku życia. W 2016 roku zaktualizowano schemat tak, aby zawierał najnowsze wytyczne ekspertów ds. żywienia niemowląt i małych dzieci.

Przygotowanie malucha do przyjmowania pokarmów o różnej konsystencji ma także wymiar rozwojowy. Dzięki temu rozwój motoryczny niemowlaka obejmuje nie tylko duże grupy mięśniowe odpowiedzialne za ruchy całego ciała, ale też precyzyjną koordynację mięśni odpowiedzialnych za żucie i połykanie.

Najważniejsze zasady rozszerzania diety

Podstawą w żywieniu niemowląt do ukończenia 1. roku życia pozostaje mleko mamy. Pierwsze stałe posiłki stanowią uzupełnienie, a nie zastępstwo naturalnego karmienia.

• Rozszerzanie diety dziecka należy rozpocząć nie wcześniej niż w 17. i nie później niż w 26. tygodniu życia.
• Jako pierwsze zaleca się podawanie maluszkowi jednoskładnikowego dania, najlepiej delikatnego w smaku warzywa, np. marchewki czy brokułów.
• Każdy nowy posiłek należy wprowadzać pojedynczo (co 3–5 dni) obserwując reakcję dziecka. W ten sposób jesteśmy w stanie sprawdzić, czy maluszek dobrze toleruje daną potrawę.
• Stopniowo należy zwiększać porcje, zaczynając od jednej łyżeczki, dochodząc do 2–3 posiłków uzupełniających w ciągu dnia, gdy dziecko skończy 9. miesiąc życia.
• Ważne jest dopasowywanie konsystencji do umiejętności dziecka. Rozszerzanie diety zaczynamy od gładkiego puree, stopniowo zwiększając kawałki składników posiłku, aby maluszek uczył się żuć pokarm – dzięki temu stymuluje aparat mowy do pracy.
• Rodzic decyduje o tym, co i kiedy poda dziecku, ale to dziecko decyduje, czy i ile posiłku zje.

Wprowadzanie kolejnych tekstur i smaków

Na początku warzywa powinny być ugotowane na parze i zmiksowane do gładkiej konsystencji. Po około 2 tygodniach adaptacji można dodać pierwszy owoc – najlepiej jabłko lub gruszkę. Kolejny tydzień to czas na pierwsze zboża, np. ryż. Po miesiącu od startu można spróbować wprowadzić mięso – najlepiej cielęcinę lub indyka.

Gdy niemowlę ma około 7–8 miesięcy, można przejść na grubsze puree z widocznymi kawałkami. W tym czasie zaczynają się także ząbkować, co ułatwia gryzienie i rozgniatanie pokarmów dziąsłami.

Unikanie produktów alergizujących – mit czy rzeczywistość

Dawniej zalecano opóźnianie wprowadzania produktów uznawanych za silnie alergizujące – jajek, ryb, glutenu. Obecne wytyczne podkreślają, że nie ma dowodów na to, aby odwlekanie kontaktu z alergenami chroniło przed alergią. Przeciwnie – wczesna ekspozycja (oczywiście w małych ilościach i z obserwacją reakcji) może zmniejszyć ryzyko rozwoju nietolerancji.

Napoje w diecie najmłodszych

Schemat żywienia niemowląt wskazuje także, jakie napoje rodzice powinni podawać swojemu dziecku. Jeśli niemowlę jest karmione wyłącznie piersią, do 6. miesiąca życia nie trzeba podawać mu dodatkowych płynów. W tym okresie mleko mamy oprócz głodu zaspokaja także pragnienie niemowlaka.

Po tym czasie dziecku należy podawać głównie wodę. Soki możemy podawać w ilości maksymalnie do 150 ml na dobę. Porcja takiego soku liczona jest razem z ilością spożytych w ciągu dnia owoców. Ważne jest, aby sok był w 100% z owoców, pasteryzowany, bez dodatku cukru.

Rodzaj wody dla niemowlęcia

Najlepsza jest woda niskozmineralizowana, przegotowana (jeśli pochodzi z kranu) i schłodzona do temperatury pokojowej. Po ukończeniu 6. miesiąca można stosować wodę źródlaną w butelkach z oznaczeniem „odpowiednia dla niemowląt”. Herbatki dla niemowląt mogą być podawane okazjonalnie, ale nie zastępują wody.

Praktyczne wskazówki przy codziennym karmieniu

Oprócz znajomości schematów żywienia, rodzice powinni zwrócić uwagę na kilka praktycznych aspektów związanych z podawaniem posiłków.

Sprzęt ułatwiający karmienie

Odpowiedni sprzęt do karmienia ma znaczenie nie tylko dla wygody rodziców, ale też dla bezpieczeństwa dziecka. Krzesełko powinno mieć stabilną podstawę, pasy bezpieczeństwa i możliwość regulacji wysokości.

Łyżeczki najlepiej wybierać silikonowe, delikatne dla dziąseł. Miski z przyssawką minimalizują ryzyko rozlania posiłku. Po osiągnięciu 8.–9. miesiąca warto dać dziecku do ręki dodatkową łyżeczkę, którą będzie mogło samodzielnie eksperymentować – nawet jeśli większość jedzenia trafi poza usta.

Temperatura i świeżość potraw

Posiłki dla niemowląt należy podawać w temperaturze ciała – około 36–37°C. Zbyt gorący pokarm może poparzyć delikatną błonę śluzową jamy ustnej, zbyt zimny będzie niechętnie przyjmowany. Zawsze należy sprawdzić temperaturę na wewnętrznej stronie nadgarstka przed podaniem dziecku.

Posiłki przygotowane w domu można przechowywać w lodówce maksymalnie 24 godziny. Jeśli korzystamy ze słoiczków gotowych, po otwarciu należy zużyć je tego samego dnia. Niedopałków z posiłku, który dziecko już próbowało, nie wolno ponownie przechowywać – ślina wprowadza bakterie, które szybko się namnażają.

Sygnały gotowości dziecka

Nie każde dziecko w 17. tygodniu życia jest gotowe na rozszerzanie diety, choć to dolna granica zalecana przez ekspertów. Warto obserwować sygnały:

• Dziecko potrafi siedzieć z niewielkim podparciem i stabilnie trzyma główkę.
• Wykazuje zainteresowanie jedzeniem dorosłych – patrzy na talerze, wyciąga rączki.
• Zgubił odruch wypychania – nie wypycha automatycznie łyżeczki językiem.
• Potrafi przesunąć jedzenie z przodu jamy ustnej w stronę gardła.

Jeśli te sygnały nie są widoczne w 17. tygodniu, można poczekać jeszcze kilka dni. Najważniejsze, aby nie przekraczać 26. tygodnia – wtedy zapasy żelaza rzeczywiście się wyczerpują i dziecko potrzebuje dodatkowych źródeł tego pierwiastka.