Zapalenie jajników to infekcja, na którą szczególnie narażone są kobiety młode i aktywne seksualnie. Najczęściej dotyka to osób do 50. roku życia. Zazwyczaj występuje wraz z inną dolegliwością, np. infekcją jajowodów. Jak więc rozpoznać objawy tego schorzenia, jak je leczyć i jak tego unikać?
- Przyczyny zapalenia jajników
- Objawy zapalenia jajników
- Kto jest narażony na zapalenie jajników?
- Powikłania zapalenia jajników
- Diagnostyka zapalenia jajników
- Leczenie zapalenia jajników
Przyczyny zapalenia jajników
Zapalenie przydatków spowodowane jest rozwojem bakterii w organizmie. Najczęściej są to dwoinki rzeżączki, chlamydie, bakterie beztlenowe oraz Mycoplasma genitalium. Infekcja jajników może być konsekwencją nieleczonej lub niewłaściwie leczonej infekcji pochwy, która przedostaje się na inne narządy. Stan zapalny pojawia się też po przebytym zabiegu chirurgicznym w obrębie narządów rodnych. Bakterie docierają do jajników drogą wstępującą – z pochwy przez szyjkę macicy, jamę macicy, aż do jajowodów i jajników. W rzadszych przypadkach infekcja rozprzestrzenia się drogą krwiopochodną lub limfatyczną z innych ognisk zapalnych w organizmie.
Objawy zapalenia jajników
Zapalenie jajników manifestuje się charakterystycznymi i uciążliwymi objawami. Dominuje silny ból w obrębie podbrzusza, który może promieniować do pachwin oraz okolic lędźwiowych. Dolegliwości bólowe pojawiają się często zaraz po miesiączce, po poronieniu, po porodzie lub po zabiegach wewnątrz macicy, takich jak założenie wkładki domacicznej czy aborcja. Poza bólem występuje gorączka sięgająca nawet 39-40 stopniCelsjusza, bóle głowy, wymioty, biegunka oraz osłabienie. Wśród objawów wymienia się również upławy o nieprzyjemnym zapachu, ale i odczuwanie bólu podczas stosunku. U niektórych kobiet dochodzi do zaburzeń miesiączkowania – krwawienia mogą być obfitsze, nieregularne lub bolesne. Nie należy lekceważyć tych sygnałów, ponieważ nieleczona infekcja prowadzi do poważnych powikłań.
Kto jest narażony na zapalenie jajników?
Wymienić można kilka czynników, które sprzyjają rozwojowi infekcji jajników. Wśród nich wyróżnia się posiadanie wielu partnerów seksualnych, wczesna inicjacja seksualna, stosunek podczas miesiączki oraz brak stosowania prezerwatyw. Do grupy ryzyka należą także kobiety stosujące irygacje pochwy, które zaburzają naturalną florę bakteryjną tego narządu. Kolejnym czynnikiem ryzyka jest posiadanie wkładki wewnątrzmacicznej – samo jej wprowadzenie może stanowić bramę wejściową dla patogenów. Zwiększone ryzyko dotyczy również kobiet ze współistniejącymi chorobami przenoszonymi drogą płciową, takimi jak zespół policystycznych jajników, a także tych z obniżoną odpornością lub po przebytych operacjach ginekologicznych.
Powikłania zapalenia jajników
Brak leczenia lub niewłaściwa diagnostyka mogą skutkować poważnymi powikłaniami zagrażającymi zdrowiu i płodności. Oprócz tego, że zapalenie jajników daje wiele dotkliwych objawów, wśród powikłań wymienia się jeszcze inne skutki tej infekcji. Może to być ropień jajnika, jajowodu, zagłębienia odbytniczo-macicznego lub powstanie zrostów w obrębie narządów miednicy mniejszej. Zrosty mogą skutkować przewlekłymi bólami brzucha oraz utrudniać zajście w ciążę. U niektórych kobiet dochodzić może do ciąży pozamacicznej, a nawet do trwałej niepłodności spowodowanej niedrożnością jajowodów. W skrajnych przypadkach nieleczone zapalenie prowadzi do uogólnionej infekcji – posocznicy, która stanowi bezpośrednie zagrożenie życia. Warto więc po zauważeniu pierwszych objawów natychmiast udać się do ginekologa, aby uniknąć nieodwracalnych zmian w układzie rozrodczym.
Diagnostyka zapalenia jajników
Podstawą w diagnostyce zapalenia jajników jest badanie ginekologiczne dwuręczne, podczas którego lekarz ocenia bolesność przydatków, ich powiększenie oraz obecność oporów w miednicy mniejszej. Dodatkowo wykonać można badanie USG przezpochwowe, na którym można sprawdzić, czy nie doszło już do powikłań takich jak ropnie czy wolny płyn w jamie otrzewnej. Niezbędne jest również pobranie wymazów z szyjki macicy i pochwy, by móc ustalić, jakie leczenie będzie najskuteczniejsze – posiew bakteriologiczny wraz z antybiogramem pozwala na dobranie odpowiedniego antybiotyku. Opcjonalnie wykonuje się także badania krwi, które wskazują na toczący się w organizmie stan zapalny – podwyższone są wówczas parametry takie jak OB, CRP oraz leukocyty. W trudnych diagnostycznie przypadkach, gdy objawy sugerują powikłania, lekarz może zlecić tomografię komputerową lub laparoskopię diagnostyczną, która pozwala na bezpośrednią wizualizację narządów miednicy.
Leczenie zapalenia jajników
Zapalenie jajników wywoływane jest przez bakterie, więc proces leczenia obejmuje głównie antybiotykoterapię empiryczną lub celowaną. Musi być ona dopasowana do patogenu, jaki przyczynił się do rozwoju infekcji – najczęściej stosuje się antybiotyki o szerokim spektrum działania, takie jak cefalosporyny, fluorochinolony lub metronidazol w połączeniu z doksycykliną. Przyjmowanie antybiotyków trwa przeważnie od siedmiu do czternastu dni, a w ciężkich przypadkach podaje się je dożylnie w warunkach szpitalnych. W tym czasie kobieta może przyjmować również dodatkowe środki przeciwbólowe i przeciwzapalne, takie jak ibuprofen czy diklofenak, które łagodzą dolegliwości. Zaleca się także bezwzględny odpoczynek, abstynencję seksualną oraz unikanie wysiłku fizycznego do czasu całkowitego wyleczenia. Jeśli jednak dojdzie do powikłań, np. w postaci ropnia, wówczas niezbędna może okazać się interwencja chirurgiczna – laparoskopowe lub laparotomiczne opróżnienie ropnia, a w skrajnych przypadkach usunięcie zajętego jajnika lub jajowodu. Po zakończeniu leczenia kontrolne badanie ginekologiczne oraz USG pozwalają ocenić skuteczność terapii i wykluczyć przewlekły proces zapalny.