Płatki śniadaniowe, deserek, orzechowy krem, żelki, cukierki, słodkie napoje. Dlaczego „najsmaczniejsze” stanowi dla dziecka zagrożenie? Co takiego występuje w ulubionych przegryzkach naszych pociech, dlaczego kolorowe i smaczne słodkości owiane są złą sławą?
- Jak cukier wpływa na organizm dziecka?
- Syrop glukozowo-fruktozowy i ryzyko insulinooporności
- Sztuczne słodziki w produktach dla dzieci
- Utwardzone tłuszcze roślinne w słodkościach
Jak cukier wpływa na organizm dziecka?
Podstawowym składnikiem każdego słodkiego produktu jest wszechobecny w naszej diecie cukier. W procesie produkcji żywności stosuje się między innymi cukier biały i brązowy. Żadna z powszechnie dostępnych na rynku słodkości, będących często ulubionym elementem dziennej diety dziecka, nie może poszczycić się brakiem tego składnika.
Młody organizm szybko przyzwyczaja się do słodkiego smaku. Cukier sprawia, że dziecko chętniej sięga po wytwory z jego zawartością niż po zdrowe składniki takie jak warzywa czy produkty zbożowe. Nadmierna ilość cukru w dziecięcej diecie prowadzi do zwiększonego ryzyka wystąpienia nadwagi i otyłości, rozwoju próchnicy zębów, osłabienia apetytu oraz nadpobudliwości psychoruchowej.
Regularne spożywanie produktów wysokoprzetworzonych, bogatych w cukier, zaburza naturalny mechanizm głodu i sytości u najmłodszych. Dziecko traci zdolność rozpoznawania właściwych sygnałów wysyłanych przez organizm, co w dłuższej perspektywie skutkuje niepohamowanym apetytem na słodycze i przekąski.
Syrop glukozowo-fruktozowy i ryzyko insulinooporności
Syrop glukozowo-fruktozowy wytwarzany jest z kukurydzy, przetworzonej na skrobię kukurydzianą, a następnie na syrop. Jest tańszy w produkcji niż tradycyjny cukier, ponieważ występuje w płynnej postaci, dzięki czemu proces technologiczny w produkcji żywności z jego dodatkiem przebiega łatwiej i sprawniej.
Ten substytut cukru obecny jest w słodyczach, słodkich napojach, jogurtach, lodach oraz dżemach. Spożywanie przez dziecko syropu glukozowo-fruktozowego może prowadzić do powstania insulinooporności, czyli obniżonej wrażliwości organizmu na działanie insuliny, a w dalszej perspektywie do rozwoju cukrzycy typu 2.
W odróżnieniu od cukru buraczanego lub trzcinowego, syropglukozowo-fruktozowy metabolizowany jest głównie w wątrobie, co przy nadmiernym spożyciu prowadzi do gromadzenia tkanki tłuszczowej w obrębie narządów wewnętrznych. Ten mechanizm stanowi szczególne zagrożenie dla małych dzieci, których układ trawienny i metabolizm dopiero się kształtują.
Sztuczne słodziki w produktach dla dzieci
Syntetyczne zamienniki cukru, zwane powszechnie słodzikami, to chemiczne związki zastępujące cukier. Ich stosowanie obniża koszty produkcji żywności, przede wszystkim słodkich napojów. Aspartam, wykorzystywany w produkcji między innymi cukierków, uznawany jest za substancję potencjalnie rakotwórczą. Badania wskazują, że jego spożycie może prowadzić do wywoływania migren oraz depresji.
Inne słodziki takie jak sacharyna, acesulfam K czy cyklaminiany nie zawierają naturalnych związków — wszystkie to chemiczne, sztuczne środki słodzące. Wykorzystywane w produkcji gum do żucia, lodów oraz napojów gazowanych mogą powodować zaburzenia regulacji ośrodka głodu i sytości.
Pomimo słodkiego smaku substancje te nie wywołują odpowiednich reakcji organizmu. Mózg dziecka, oczekując dostarczenia kalorii po wyczuciu słodkiego smaku, nie otrzymuje ich w spodziewanej ilości, co może prowadzić do niepohamowanego apetytu na słodycze i stopniowego przybierania na wadze.
| Słodzik | Typowe zastosowanie | Potencjalne ryzyko |
|---|---|---|
| Aspartam | Cukierki, napoje gazowane | Migreny, depresja, podejrzenie działania rakotwórczego |
| Sacharyna | Napoje dietetyczne, słodziki stołowe | Zaburzenia metabolizmu glukozy |
| Acesulfam K | Gumy do żucia, lody | Zaburzenia ośrodka głodu i sytości |
| Cyklaminiany | Napoje niskokaloryczne | Ryzyko nadmiernego apetytu na słodycze |
Utwardzone tłuszcze roślinne w słodkościach
Słodkie przysmaki adresowane dzieciom kojarzą się przede wszystkim z cukrem. Jednak słodycze zawierają duże ilości tłuszczów roślinnych, które w celu przedłużenia trwałości produktów zostają uprzednio utwardzone. Proces ten polega na zmianie struktury tłuszczów, na skutek czego zostają pozbawione ważnych dla zdrowia składników odżywczych.
Olej palmowy występuje w słodkich kremach do smarowania pieczywa, płatkach śniadaniowych oraz wielu gotowych deserach. Substancje wytworzone w czasie jego produkcji, przetworzone przez organizm, podejrzewane są o działanie rakotwórcze. Szczególnie groźne są estry glicydolu, powstające podczas rafinacji oleju w wysokich temperaturach.
W procesie utwardzania tłuszczów roślinnych powstają również izomery trans nienasyconych kwasów tłuszczowych, które negatywnie wpływają na profil lipidowy krwi dziecka. Regularne spożywanie produktów z utwardzonymi tłuszczami roślinymi zwiększa stężenie cholesterolu LDL (tzw. złego cholesterolu) i obniża poziom HDL (dobrego cholesterolu), co może prowadzić do problemów z układem krążenia już w młodym wieku.
Producenci często ukrywają obecność oleju palmowego pod ogólnym określeniem „tłuszcze roślinne” lub „oleje roślinne”, dlatego warto dokładnie czytać etykiety produktów przeznaczonych dla dzieci i wybierać te, które nie zawierają tego składnika.