Szczepienie Hib – po co i kiedy się wykonuje?

399

Zastanawiasz się, czym jest szczepienie Hib? Czy warto je wykonać? Co daje? Podpowiadamy!

• Czym jest Hib?
• Jakie choroby wywołuje bakteria Hib?
• Jak można zarazić się Hib?
• Dla kogo i w jakim wieku szczepionka?

Czym jest Hib?

Pałeczka hemofilna typu b (Haemophilus influenzae), w skrócie Hib, potocznie określana jest jako hemofilus. Co ciekawe, jest to bakteria występująca powszechnie w populacji ludzkiej, która zasiedla drogi oddechowe człowieka nie wywołując objawów chorobowych u większości osób dorosłych. Problem pojawia się dopiero wtedy, gdy bakteria napotka organizm o obniżonej odporności — zwłaszcza u najmłodszych dzieci.

Hemofilus typu b to jeden z sześciu serotypów pałeczki hemofilnej (oznaczonych literami od a do f). To właśnie typ b odpowiada za najbardziej inwazyjne zakażenia u dzieci poniżej piątego roku życia. Pozostałe typy rzadziej prowadzą do groźnych powikłań układowych.

Jakie choroby wywołuje bakteria Hib?

Bakteria Haemophilus influenzae typu b może spowodować u człowieka posocznię, czyli ogólnoustrojowe zakażenie organizmu rozwijające się wskutek masywnego przedostania się drobnoustrojów do krwi. Stan ten wymaga natychmiastowej hospitalizacji i intensywnej antybiotykoterapii.

Często odpowiedzialna jest również za zapalenie płuc. Co więcej, jego postać ma bardzo ciężki przebieg, z wysoką gorączką, dusznością i zaburzeniami oddychania. Mimo zastosowanej antybiotykoterapii śmiertelność wśród dzieci w przypadku tej postaci zakażenia wynosi kilka procent.

Haemophilus influenzae typu b może wywołać również bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. W wyniku niego można stracić życie, mieć trwałe ubytki neurologiczne (porażenia, napady padaczkowe) lub utracić słuch na skutek uszkodzenia nerwu słuchowego. Powikłania neurologiczne dotyczą około 15–30% dzieci, które przeszły to zakażenie.

Bakteria ta może spowodować zapalenie nagłośni (epiglottitis), co prowadzi często do niedrożności dróg oddechowych i uduszenia. Jest to stan bezpośredniego zagrożenia życia wymagający intubacji lub tracheotomii.

To także ona wywołuje zakażenia dróg oddechowych, głównie oskrzeli, zatok obocznych nosa, ale i ucha środkowego. Zapalenia te mogą mieć nawracający charakter i prowadzić do przewlekłych zmian w układzie oddechowym dziecka.

Od Haemophilus influenzae typu b pochodzi również zapalenie skóry i tkanki podskórnej (cellulitis), zwłaszcza w okolicy twarzy i szyi. Bywa, że przyczynia się do zapalenia stawów (septycznego), osierdzia, a także szpiku kostnego (osteomyelitis).

Niestety ta bakteria najniebezpieczniejsza jest dla dzieci w pierwszych dwóch latach życia. Układ odpornościowy maluszków nie jest w stanie skutecznie się przed nią obronić, ponieważ nie wykształcił jeszcze pamięci immunologicznej przeciw otoczce polisacharydowej bakterii. Szczyt zachorowań przypada na wiek między szóstym a dwunastym miesiącem życia. Najbardziej zagrożone chorobami inwazyjnymi są dzieci nawet do piątego roku życia.

Jak można zarazić się Hib?

A jak dziecko może zarazić się Hib? W bardzo prozaiczny sposób. Bakteria przenosi się drogą kropelkową (przez kaszel, kichanie, mówienie) lub przez kontakt bezpośredni ze śliną zakażonej osoby. U nosiciela osiedla się w gardle lub w nosie, kolonizuje błonę śluzową górnych dróg oddechowych, nie wywołując przy tym choroby.

Dziecko może więc zarazić się przez kontakt ze starszym rodzeństwem, które chodzi do przedszkola, żłobka lub od innych osób z otoczenia, w tym rodziców pracujących w tego typu placówkach. Co istotne, jak zostało już napisane, zarażać może też zdrowa osoba, która jest nosicielem bakterii w gardle bez żadnych objawów klinicznych. Częstość nosicielstwa wśród dzieci w żłobkach i przedszkolach może sięgać kilkunastu procent.

Oczywiście samo zakażenie nie jest jednoznaczne z zachorowaniem. Można być nosicielem bakterii przez tygodnie lub miesiące. Jednak dzieci z uwagi na słabszą odporność, często zapadają i to na najgorsze z chorób inwazyjnych, które mogą prowadzić do trwałego uszczerbku na zdrowiu lub zgonu.

Dla kogo i w jakim wieku szczepionka?

Najlepszym sposobem na uniknięcie chorób zakaźnych wywoływanych przez Hib jest szczepienie najmłodszych dzieci. Szczepionka daje niemal stuprocentowe zabezpieczenie przed wystąpieniem zapalenia płuc wywołanego przez Hib, a w przypadku pozostałych schorzeń inwazyjnych skuteczność sięga 95%.

Warto wiedzieć, że szczepionka przeciw zakażeniom Hib jest przeznaczona dla dzieci od szóstego tygodnia do piątego roku życia. Można zaszczepić i starsze dzieci z grup ryzyka, na przykład takie, którym usunięto śledzionę, z niedoborami odporności lub po przeszczepie szpiku kostnego.

Szczepienie Hib jest w Programie Szczepień Ochronnych. Obowiązkowo należy wykonać je u dzieci do drugiego roku życia. Pełen cykl szczepienia to trzy dawki szczepionki u malucha w wieku od szóstego tygodnia do szóstego miesiąca życia podane w odstępach czasu nie krótszych niż sześć do ośmiu tygodni oraz szczepienie uzupełniające (dawka przypominająca) pomiędzy szesnastym a osiemnastym miesiącem życia. U dzieci starszych, które rozpoczynają szczepienie po ukończeniu pierwszego roku życia, schemat jest uproszczony i obejmuje mniej dawek, gdyż układ odpornościowy jest już bardziej dojrzały.

Szczepionka jest dobrze tolerowana przez dzieci. Najczęstsze objawy niepożądane to zaczerwienienie i bolesność w miejscu wstrzyknięcia oraz przejściowa gorączka utrzymująca się do dwudziestu czterech godzin po podaniu preparatu. Poważne reakcje alergiczne są niezwykle rzadkie.