Czy wiesz czym jest choroba Leśniowskiego-Crohna? Jakie są jej objawy i jak wygląda proces leczenia wspomnianej dolegliwości? Poznaj podstawowe informacje, które pomogą w ewentualnej diagnozie schorzenia.
• Czym jest choroba Leśniowskiego-Crohna?
• Objawy choroby Leśniowskiego-Crohna
• Leczenie choroby Leśniowskiego-Crohna
Czym jest choroba Leśniowskiego-Crohna?
Choroba Leśniowskiego-Crohna stanowi przewlekłe nieswoiste zapalenie jelit, które nie powinno być utożsamiane z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego. Proces zapalny obejmuje całą grubość ściany jelita, co odróżnia tę jednostkę chorobową od innych schorzeń przewodu pokarmowego. Nazwa pochodzi od dwóch lekarzy — polskiego gastroenterologa Antoniego Leśniowskiego oraz amerykańskiego chirurga Burrilla Crohna, którzy niezależnie od siebie opisali to schorzenie w pierwszej połowie XX wieku. Więcej szczegółów na temat tej choroby można znaleźć tutaj: https://pl.wikipedia.org/wiki/Choroba_Crohna.
Ze względu na zapalny charakter schorzenia może ono objąć niemal każdy odcinek układu pokarmowego — od jamy ustnej, przez przełyk, żołądek, jelito cienkie, aż po jelito grube i odbyt. Najczęściej proces zapalny lokalizuje się w końcowym odcinku jelita krętego oraz w początkowej części jelita grubego. Zmiana ta ma zazwyczaj charakter segmentowy, co oznacza, że obszary objęte zapaleniem przeplatają się z fragmentami prawidłowej błony śluzowej.
Objawy choroby Leśniowskiego-Crohna
Symptomy choroby zależą przede wszystkim od lokalizacji i stopnia nasilenia procesu zapalnego. Do najczęściej zgłaszanych dolegliwości należą uporczywe bóle brzucha, które pacjenci odczuwają zazwyczaj w prawym dolnym kwadrancie jamy brzusznej, na wysokości biodra. Ból ten bywa mylony z ostrym zapaleniem wyrostka robaczkowego, co niejednokrotnie prowadzi do opóźnienia właściwej diagnozy.
Oprócz bólu chorzy skarżą się na przewlekłą biegunkę, która może występować nawet kilka razy dziennie. Stolce mają często luźną konsystencję, mogą zawierać domieszkę śluzu, a w zaawansowanych przypadkach również krwi. Znaczna utrata masy ciała jest kolejnym typowym objawem — organizm nie wchłania odpowiednio składników odżywczych z powodu przewlekłego stanu zapalnego. Towarzyszą temu ogólne osłabienie, uczucie chronicznego zmęczenia oraz периодyczne stany podgorączkowe lub gorączka.
W bardziej zaawansowanych postaciach mogą pojawić się powikłania miejscowe, takie jak ropnie okołoodbytnicze, szczeliny odbytu oraz przetoki. Przetoki stanowią nieprawidłowe połączenia między jelitem a innymi strukturami — skórą, pęcherzem moczowym lub, w przypadku kobiet, pochwą. Są to powikłania wymagające interwencji chirurgicznej.
Objawy pozajelitowe
U części chorych diagnozuje się także objawy pozajelitowe, które mogą dotyczyć różnych układów organizmu. Do najczęstszych należą zmiany skórne, takie jak rumień guzowaty czy zgorzelinowe zapalenie skóry. Zapalenie błony naczyniowej oka, w tym tęczówki, może prowadzić do zaburzeń widzenia. Ze strony układu ruchu obserwuje się zapalenie stawów obwodowych lub osiowych, co manifestuje się bólem i ograniczeniem ruchomości.
Rzadziej występują zapalenie osierdzia, zapalenie mięśnia sercowego czy też zapalenie naczyń. Schorzenie to może również prowadzić do kamicy żółciowej oraz nerek, a także do pierwotnego stwardniającego zapalenia dróg żółciowych.
Leczenie choroby Leśniowskiego-Crohna
Przyczyny choroby Leśniowskiego-Crohna pozostają niewyjaśnione. Obecnie uważa się, że w jej rozwoju uczestniczą czynniki genetyczne, immunologiczne oraz środowiskowe, jednak dokładne mechanizmy pozostają przedmiotem badań. Z tego powodu leczenie ma charakter objawowy i długotrwały, a jego celem jest utrzymanie remisji choroby oraz zapobieganie powikłaniom.
W okresach zaostrzeń stosuje się antybiotyki, które pomagają opanować wtórne zakażenia bakteryjne oraz zmniejszają nasilenie stanu zapalnego. Preparaty o działaniu przeciwzapalnym, takie jak mesalazyna czy sulfasalazyna, odgrywają rolę w łagodzeniu symptomów. Kortykosteroidy stosuje się w ciężkich rzutach choroby, jednak ze względu na działania niepożądane ich podawanie ogranicza się do niezbędnego minimum.
Leki immunosupresyjne i biologiczne
W przypadku braku odpowiedzi na konwencjonalne leczenie włącza się leki immunosupresyjne, takie jak azatiopryna czy metotreksat. Preparaty te hamują aktywność układu odpornościowego, co prowadzi do zmniejszenia intensywności procesu zapalnego. W ciężkich postaciach choroby, zwłaszcza gdy standardowe leczenie zawodzi, stosuje się tak zwane leki biologiczne — przeciwciała monoklonalne skierowane przeciwko cytokom prozapalnym, takim jak TNF-alfa.
Dieta i suplementacja
Odpowiednio dobrana dieta odgrywa ważną rolę w leczeniu wspomagającym. Zaleca się unikanie pokarmów trudno strawnych, tłustych oraz bogatych w błonnik, które mogą nasilać objawy. W okresach zaostrzeń preferuje się dietę łatwo przyswajalną, z ograniczoną ilością laktozy i glutenu.
Suplementacja witamin i minerałów jest niezbędna, ponieważ u wielu chorych dochodzi do niedoborów żelaza, wapnia, witaminy D oraz witamin z grupy B. Preparaty probiotyczne mogą wspierać prawidłową florę bakteryjną jelit. Dietetyczne środki spożywcze specjalnego przeznaczenia medycznego, takie jak Lactoral (www.lactoral.pl), mogą stanowić uzupełnienie leczenia, wspierając regenerację błony śluzowej i poprawiając jakość życia pacjentów.
Leczenie chirurgiczne
W około 70–80% przypadków w pewnym momencie trwania choroby konieczna staje się interwencja chirurgiczna. Najczęstsze wskazania to niedrożność jelit, przetoki, ropnie oraz brak odpowiedzi na leczenie farmakologiczne. Operacja polega zazwyczaj na usunięciu zmienionego chorobowo odcinka jelita. Należy jednak pamiętać, że zabieg chirurgiczny nie eliminuje przyczyny choroby i nie gwarantuje trwałego wyleczenia — nawroty mogą wystąpić w innych odcinkach przewodu pokarmowego.