Anoreksją nazywane są zaburzenia odżywiania, które mają bardzo poważne konsekwencje dla zdrowia, zarówno fizycznego, jak i psychicznego. Osoby cierpiące na anoreksję zwykle nie dostrzegają problemu, nierzadko potrzebują wyspecjalizowanej pomocy psychiatrycznej. A gdzie jej szukać i jak sobie radzić? Podpowiadamy.
Co to jest anoreksja
Anoreksja nazywana jest również jadłowstrętem psychicznym – nazwa ta doskonale odzwierciedla istotę tego problemu. Jest to zaburzenie odżywiania mające podłoże psychiczne. Oznacza to, że u osoby cierpiącej na to schorzenie następuje znaczący spadek masy ciała na skutek ograniczenia spożycia pokarmów. W praktyce anorektyk nieustannie uważa, że jego waga jest zbyt duża, a na ciele znajdują się fałdki tłuszczu.
W niezdrowy sposób dąży do tego, aby się ich pozbyć, lecz w konsekwencji zawsze znajduje nowy defekt. Przez to doprowadza do wyniszczenia organizmu. Jadłowstręt psychiczny nie jest wyborem ani kaprysem – to poważna choroba wymagająca specjalistycznego leczenia, często długotrwałego i angażującego również rodzinę pacjenta.
Przyczyny i objawy zaburzenia odżywiania
Na anoreksję najczęściej zapadają nastolatki, kobiety między 16 a 25 rokiem życia, zdecydowanie rzadziej mężczyźni. Co jest przyczyną? Chęć schudnięcia, poprawienia sylwetki wynikająca z niezadowolenia z kształtów ciała. Problemem może być też wyidealizowany wizerunek kobiet w mediach, również społecznościowych. To powoduje, że szczególnie nastolatki popadają w kompleksy, chcą dorównać owym zdjęciom, nie zdając sobie sprawy z tego, że perfekcyjna figura może być wynikiem odpowiedniego ustawienia się czy programu do obróbki.
Na anoreksję częściej chorują też osoby niedowartościowane, posiadające niską samoocenę. Znaczenie mają także czynniki rodzinne – napięta atmosfera w domu, wysokie wymagania rodziców, brak wsparcia emocjonalnego mogą przyczynić się do rozwoju zaburzeń odżywiania. Niektóre badania wskazują również na genetyczne uwarunkowania podatności na anoreksję.
Wczesne symptomy choroby
Jakie są objawy tego zaburzenia? Początkowo trudno je zauważyć, ponieważ polegają na coraz większym ograniczeniu spożycia pokarmów, przesadnym dbaniu o wygląd i wagę. Anorektycy unikają jedzenia w towarzystwie. Tak naprawdę są to zachowania typowe dla każdej osoby będącej na diecie. Kiedy więc rozpoznać, że przekroczono tę cienką granicę?
Gdy masa ciała staje się zbyt niska, cera jest blada, oczy podkrążone. Osobom cierpiącym na anoreksję nadmiernie wypadają włosy, ich skóra jest sucha, łuszcząca się. Można zaobserwować również pojawienie się meszku na twarzy i ramionach – organizm w ten sposób próbuje chronić się przed utratą ciepła.
Trudności w rozpoznaniu problemu
Przy czym nawet najbliższej rodzinie niełatwo jest to zauważyć, ponieważ anorektyk jest też dobrym manipulantem. Ukrywa, że nie jadł posiłku, np. poprzez chowanie go i wyrzucanie, wystające kości chowa pod luźnymi ubraniami. W późniejszej fazie choroby często unika rozmów na temat swoich lęków, stara się nie zwracać uwagi otoczenia. Pojawiają się też zmiany w zachowaniu – wycofanie społeczne, drażliwość, nadmierna koncentracja na ćwiczeniach fizycznych wykonywanych kompulsywnie.
Skutki anoreksji
Skutkiem anoreksji jest nie tylko spadek masy ciała. Ograniczenie ilości przyjmowanych pokarmów prowadzi do niedożywienia, a to w konsekwencji objawia się niedoborami składników odżywczych. Z anoreksją często w parze idzie anemia, pojawiają się problemy z regularną miesiączką, w najgorszym przypadku może to prowadzić do bezpłodności.
Fizyczne konsekwencje głodzenia organizmu
Inne skutki to niskie ciśnienie krwi, wzdęcia, zaburzenia rytmu serca. Można zauważyć częstsze bóle głowy, omdlenia, bezsenność. Przewlekłe niedożywienie osłabia układ odpornościowy, przez co organizm staje się bardziej podatny na infekcje. Dochodzi do demineralizacji kości – osteopenia i osteoporoza mogą pojawić się już w młodym wieku. Zaburzenia elektrolitowe zagrażają prawidłowej pracy nerek i serca.
Wpływ na zdrowie psychiczne
Ponadto pojawia się depresja, lęki, obsesyjne myśli dotyczące jedzenia i wagi. Organizm z czasem staje się coraz bardziej wyniszczony, co może prowadzić nawet do śmierci. Statystyki są alarmujące – anoreksja ma jeden z najwyższych wskaźników śmiertelności spośród wszystkich zaburzeń psychicznych.
Proces leczenia i powrót do zdrowia
Natomiast leczenie jest trudnym i czasochłonnym procesem, który wymaga zaangażowania ze strony pacjenta. Niezbędne jest przeprowadzenie psychoterapii – zarówno indywidualnej, jak i rodzinnej. Terapia poznawczo-behawioralna pomaga zidentyfikować i zmienić szkodliwe wzorce myślenia o jedzeniu i własnym ciele. Jeśli pojawiły się już poważne skutki anoreksji, wtedy taka osoba przyjmowana jest na oddział szpitalny, gdzie pod stałym nadzorem lekarzy przechodzi stopniową renormalizację żywienia.
Ważnym elementem terapii jest również praca z dietetykiem, który pomaga w bezpiecznym powrocie do prawidłowego odżywiania. Proces rekonwalescencji może trwać miesiące, a nawet lata – wymaga cierpliwości, wsparcia bliskich i determinacji samego pacjenta. Wczesne wykrycie choroby znacząco zwiększa szanse na pełne wyzdrowienie.