Jak adoptować dziecko?

320

Nie możecie mieć własnego dziecka i myślicie o adopcji? To poważna decyzja, nad którą trzeba się dobrze zastanowić, ponieważ adoptując dziecko bierzecie na siebie bardzo dużą odpowiedzialność. A wcześniej musicie przejść długą drogę, aby dowieść, że będziecie odpowiednimi rodzicami. Co Was w takim razie czeka?

Kto może adoptować dziecko?

Najpierw musisz sprawdzić, czy oboje spełniacie wszystkie warunki, aby zostać rodzicem adopcyjnym. Co oczywiste, każde z Was musi osiągnąć pełnoletniość. Powinniście być w stanie zapewnić dziecku odpowiednie warunki do mieszkania, nauki oraz rozwoju – sprawdzany będzie Wasz dochód oraz to, czy jest stały. Na pewno zostaniecie również spytani o to, jak wygląda Wasza praca – sąd musi ocenić, czy będziecie mieć czas na wychowanie dziecka.

Ośrodek adopcyjny weźmie również pod uwagę Wasze zdrowie psychiczne oraz fizyczne. Powinniście mieć też za sobą co najmniej pięcioletni staż małżeński – jeśli jesteście dopiero po ślubie, macie o wiele mniejsze szanse, ponieważ sąd może nie być w stanie ocenić, czy stworzycie stabilną rodzinę. To wymóg, który ma zabezpieczyć przede wszystkim dobro przyszłego malucha i zapewnić mu poczucie bezpieczeństwa w domu rodzinnym.

Warto pamiętać, że procedura adopcyjna bada również motywacje kandydatów. Nie chodzi tylko o spełnienie formalnych kryteriów – pracownicy ośrodka będą chcieli poznać przyczyny, dla których zdecydowaliście się na ten krok. Różnica wieku między przyszłymi rodzicami a dzieckiem też ma znaczenie – zazwyczaj nie powinna przekraczać 40 lat, choć nie jest to warunek bezwzględny.

Jakie są rodzaje przysposobienia?

Musicie też wiedzieć, że istnieją dwie formy przysposobienia. Pierwsza z nich, to przysposobienie konwencjonalne dziecka znajdującego się w ośrodku adopcyjno-opiekuńczym. W tej formie to właśnie pracownicy ośrodka dobierają dziecko do rodziców na podstawie ich profilu psychologicznego, możliwości wychowawczych i preferencji. Druga forma to natomiast przysposobienie ze wskazaniem, gdzie to matka decyduje o tym, komu oddać dziecko. Druga metoda jest obecnie dość negatywnie postrzegana, ponieważ może zachodzić podejrzenie, że w grę wchodzi handel dziećmi.

Ponadto można adoptować jedynie dziecko, którego biologiczni rodzice zrzekli się władzy rodzicielskiej, sąd ich tej władzy pozbawił lub zmarli. Nie można przysposobić też dziecka, póki nie ukończyło 6 tygodnia życia, ponieważ do tego czasu matka, która zdecydowała się oddać niemowlaka, ma prawo do zmiany zdania. Ten okres ma chronić zarówno biologiczną matkę przed pochopnymi decyzjami, jak i potencjalnych rodziców adopcyjnych przed emocjonalnym załamaniem w razie wycofania zgody.

Istnieją także różne typy przysposobienia pod względem stopnia zerwania więzi z biologicznymi rodzicami. W przypadku przysposobienia pełnego dziecko traci wszelkie prawa wobec rodziny biologicznej i wchodzi całkowicie do rodziny adopcyjnej. Przysposobienie niepełne zachowuje pewne związki z rodziną naturalną – najczęściej dotyczy to dzieci starszych lub przysposobienia przez rodzinę zastępczą.

Spotkanie z psychologiem z ośrodka adopcyjno-opiekuńczego

Jeśli spełniacie warunki formalne, czekają Was spotkania z psychologiem. Specjalista ma ocenić, czy jesteście w stanie zapewnić dziecku prawdziwy dom i otoczyć go miłością. Nie jest to jednorazowa wizyta – psycholog może zaprosić Was na kilka spotkań, aby lepiej poznać waszą motywację, styl życia oraz umiejętność radzenia sobie w trudnych sytuacjach.

Oprócz rozmowy, przeprowadzone zostaną na Was testy psychologiczne. Możecie też spodziewać się wizyty w swoim domu/mieszkaniu (wywiadu środowiskowego) – ośrodek musi wiedzieć, jakie panują u Was standardy lokalowe. Pracownik ośrodka sprawdzi nie tylko metraż mieszkania, ale też czy przygotowaliście przestrzeń dla dziecka, czy w domu panuje atmosfera spokoju i bezpieczeństwa, a także jak funkcjonuje wasze gospodarstwo domowe na co dzień.

Podczas wywiadu środowiskowego będziecie też pytani o relacje z rodziną i sąsiadami – ważne jest, aby kandydaci na rodziców mieli wsparcie w swoim otoczeniu. To szczególnie ważne w pierwszych miesiącach życia dziecka w nowym domu, gdy wymagana jest pomoc emocjonalna i praktyczna ze strony najbliższych.

Ocena komisji kwalifikacyjnej ds. adopcji

Teraz musicie czekać na pozytywną ocenę komisji kwalifikacyjnej – to ona ostatecznie zdecyduje, czy możecie przysposobić dziecko. Od wyniku tej opinii zależy również, czy będziecie mogli przystąpić do dalszego etapu adopcyjnego. Komisja bierze pod uwagę kompleksową dokumentację: wyniki testów psychologicznych, raport z wywiadu środowiskowego, zaświadczenia o dochodach, zaświadczenia lekarskie oraz opinie z miejsca pracy.

Jeśli tak się stanie, będziecie zobowiązani do odbycia szkoleń z metod wychowania. Warsztaty trwają zazwyczaj kilka tygodni i obejmują takie tematy jak budowanie więzi z dzieckiem, radzenie sobie z traumą adopcyjną, etapy rozwoju dziecka oraz komunikacja z maluchem, który przeżył trudne doświadczenia. To nie tylko obowiązkowy element procedury, ale realna okazja do przygotowania się na wyzwania, jakie niesie rodzicielstwo adopcyjne.

Szkolenia często prowadzone są przez doświadczonych psychologów, pedagogów oraz rodziców adopcyjnych, którzy dzielą się swoimi doświadczeniami. Nabywana wiedza pozwala zrozumieć, że dziecko adoptowane może mieć specyficzne potrzeby emocjonalne, wymagające innego podejścia niż w przypadku dzieci wychowywanych od urodzenia przez biologicznych rodziców.

Etapy adopcji dziecka

Gdy macie to już wszystko za sobą, możecie przejść do adopcji „właściwej”. Ośrodek przedstawi Wam historię, sytuację rodzinną oraz stan zdrowia wybranego dziecka. Następnie będziecie mieli możliwość spotkać się z nim po raz pierwszy. To spotkanie odbywa się zazwyczaj w obecności opiekuna lub pracownika ośrodka – ma być naturalne, ale jednocześnie monitorowane, aby ocenić reakcje zarówno dziecka, jak i kandydatów na rodziców.

A gdy będziecie zdecydowani na przysposobienie, musicie złożyć wniosek do sądu rodzinnego o adopcję. Następnie rozpocznie się procedura sądowa, której ostatecznym wynikiem będzie prawna zgoda lub jej brak na adopcję. Sąd może zarządzić dodatkowe wywiady, badania lub rozmowy z psychologiem – wszystko po to, aby upewnić się, że decyzja leży w najlepszym interesie dziecka.

Po wydaniu postanowienia przez sąd dziecko otrzymuje nowy akt urodzenia, w którym jako rodzice wpisywani są rodzice adopcyjni. Od tego momentu macie pełnię praw rodzicielskich, a dziecko – wszystkie prawa wynikające z pokrewieństwa, w tym prawa spadkowe, alimentacyjne i obowiązek wzajemnej pomocy.

Jak długo trwa procedura adopcyjna?

Trzeba zaznaczyć, że adopcja składa się z wielu etapów i średnio trwa 9–12 miesięcy lub nawet dłużej, w zależności od indywidualnej sytuacji i obciążenia ośrodków adopcyjnych. Musicie liczyć się z tym, że będziecie sprawdzani pod każdym możliwym kątem. Będzie to od Was wymagało wiele zaangażowania i determinacji, dlatego powinniście być pewni swojej decyzji oraz świadomi jej konsekwencji.

Bywa, że procedura wydłuża się do dwóch lat – wpływ na to mają zarówno szczegółowość badań psychologicznych, jak i dostępność dzieci oczekujących na adopcję. Warto też wiedzieć, że w przypadku adopcji dzieci starszych lub rodzeństwa proces może być jeszcze bardziej złożony, ponieważ wymaga starannego dopasowania potrzeb dzieci do możliwości przyszłych rodziców.