W jakich sytuacjach samotna matka może ogłosić upadłość konsumencką?

701

Upadłość konsumencka pojawiła się w polskim prawie stosunkowo niedawno, bo dopiero 10 lat temu. Umożliwiła ona ogłoszenie bankructwa osobom, które stały się niewypłacalne, a taki stan nie był skutkiem ich przemyślanego działania. Mówi się, że upadłość może ogłosić niemal każdy konsument, który spełnia określone przez ustawę warunki. A jak jest w przypadku samotnych matek?

• Definicja upadłości konsumenckiej
• Kto może ogłosić upadłość konsumencką
• Powody oddalenia wniosku
• Sytuacja samotnej matki
• Plan spłaty i oddłużenie

Definicja upadłości konsumenckiej

Upadłość konsumencka to redukcja lub umorzenie zobowiązań osoby, która nie prowadzi działalności gospodarczej. Procedura ta dotyczy wyłącznie osób fizycznych będących konsumentami w rozumieniu Kodeksu cywilnego. Warunkiem zasadniczym jest zaistnienie niezawinionej niewypłacalności. Ogłosić upadłość można raz na 10 lat, co stanowi istotne ograniczenie uniemożliwiające nadużywanie tego instrumentu prawnego. Wszczęcie postępowania sądowego rozpoczyna się wyłącznie na wniosek dłużnika — wierzyciele nie mają możliwości zainicjowania bankructwa konsumenta.

Kto może ogłosić upadłość konsumencką

Przepisy wskazują przesłanki, dzięki którym można ogłosić upadłość konsumencką. Warunkiem zasadniczym jest niewypłacalność rozumiana jako trwała niemożność regulowania wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Dana osoba musi już w chwili wnioskowania o bankructwo mieć utraconą zdolność do uregulowania zobowiązań. Nie można zatem starać się o ogłoszenie upadłości wiedząc, że dopiero za 2 miesiące zostanie się bez pracy — sąd bada aktualną sytuację majątkową i finansową wnioskodawcy.

Wnioskować o oddłużenie może więc każdy, kto nie doprowadził do tego celowo i nie dopuścił się do rażącego niedbalstwa. Wynika z tego, że upadłość konsumencka może być ogłoszona również przez matkę samotnie wychowującą dzieci (UpadłośćKonsumencka.com.pl), o ile spełnia ona te warunki. Istotne jest wykazanie, że zadłużenie powstało wskutek zdarzeń losowych, takich jak utrata pracy, choroba, rozwód czy śmierć partnera będącego głównym żywicielem rodziny.

Powody oddalenia wniosku o upadłość konsumencką

Głównym powodem, dla którego wniosek o upadłość może zostać odrzucony, jest stwierdzenie, że osoba starająca się o ogłoszenie bankructwa doprowadziła do niego w sposób celowy, a zadłużenie powstało wskutek rażącego niedbalstwa. Ocena ta następuje przez pryzmat konkretnych zachowań dłużnika — sąd analizuje między innymi historię zaciągania kolejnych zobowiązań, sposób zarządzania budżetem domowym oraz chronologię narastania długów.

Wśród innych czynników przemawiających za odrzuceniem wniosku wyróżnia się między innymi niezgodne z prawdą lub niepełne dane zawarte we wniosku, umorzenie całości lub części zobowiązań w poprzednio prowadzonym postępowaniu upadłościowym, umorzenie postępowania upadłościowego prowadzonego w terminie 10 lat przed dniem złożenia wniosku. Sąd może również oddalić wniosek w sytuacji, gdy dłużnik w ciągu ostatnich 10 lat przed złożeniem wniosku zbywał majątek lub dokonywał darowizn w celu uniknięcia zaspokojenia wierzycieli. Istotne jest także to, czy dłużnik wykonywał w odpowiedni sposób obowiązki wynikające z wcześniejszych ugód sądowych lub układów z wierzycielami.

Sytuacja samotnej matki nieposiadającej majątku

Tak, wnioskować o upadłość mogą również osoby, które nie mają majątku. Zajęciu nie podlegają rzeczy, które zapewniają utrzymanie i funkcjonowanie dłużnika oraz jego rodziny. Oddłużenie ma bowiem na celu przywrócenie zdolności do normalnego funkcjonowania społecznego i ekonomicznego.

Szczególnie istotne w przypadku samotnych matek jest to, że spod egzekucji wyłączone są przedmioty niezbędne do codziennego życia — meble, odzież, artykuły gospodarstwa domowego, zabawki dzieci. Ochroną objęte są również świadczenia alimentacyjne oraz świadczenia z pomocy społecznej przeznaczone na pokrycie podstawowych potrzeb dziecka. Sąd przy ocenie wniosku bierze pod uwagę liczbę osób na utrzymaniu oraz wiek dzieci, co może wpłynąć na decyzję o umorzeniu zobowiązań bez konieczności realizacji planu spłat.

Plan spłaty i oddłużenie konsumenta

W przypadku, kiedy majątek dłużnika nie pozwala na spłacenie jego długów w 100%, sąd ustala dodatkowo plan spłat uwzględniający rzeczywiste możliwości finansowe osoby zadłużonej. Bierze pod uwagę zarobki i możliwości finansowe dłużnika i na tej podstawie rozkłada on płatności. W zależności od wysokości zobowiązań, miesięczne raty mogą wynosić kilkaset lub kilkadziesiąt złotych — sąd określa minimalną kwotę dającą szansę na częściową satysfakcję wierzycieli bez pozbawiania dłużnika środków do życia.

Plan spłat szacowany jest na okres maksymalnie 5 lat, przy czym sąd ustala jego długość indywidualnie. W wyjątkowych sytuacjach okres ten można wydłużyć do 7 lat, choć w praktyce zdarza się to rzadko. Syndyk masy upadłości monitoruje realizację planu i składa sprawozdania o jego wykonaniu. W przypadku, kiedy np. samotna matka jest w bardzo trudnej sytuacji życiowej, sąd może odstąpić od wyznaczania planu spłat, a zobowiązania mogą zostać umorzone w całości już po zakończeniu postępowania likwidacyjnego — szczególnie gdy dłużniczka nie posiada żadnego majątku ani perspektyw na poprawę sytuacji materialnej w przewidywalnym czasie.