Każdej pracującej mamie przysługują pewne prawa i przywileje, o których powinna wiedzieć, aby móc w spokoju cieszyć się z uroków macierzyństwa i nie martwić się o swoją sytuację zawodową. W poniższym artykule przedstawiamy, na jakie udogodnienia może liczyć każda pracująca mama.
- Jaki urlop dla pracującej mamy?
- Pracująca mama – jakie zasiłki?
- Mama karmiąca – przerwa w pracy i pomoc lekarska
Uprawnienia urlopowe przysługujące mamom
Dla wszystkich mam zatrudnionych na etacie najważniejsza informacja to ta, że kobieta chroniona jest przez przepisy Kodeksu Pracy od momentu zajścia w ciążę aż do rozwiązania i przez cały okres przebywania na wybranym urlopie. Wszystkie zasiłki, urlopy oraz inne prawa matek bardziej szczegółowo opisuje strona MamawPracy.pl, na której poruszane są najważniejsze zagadnienia dla mam aktywnych zawodowo. Każda kobieta, zarówno ta zatrudniona na pełen etat, jak i bezrobotna lub pracująca na podstawie umowy o dzieło czy też będąca studentką, po urodzeniu dziecka może liczyć na urlopy specjalne.
Urlop macierzyński — wymiar i zasady
Trwa on 20 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka. Przeważnie liczony jest od dnia rozwiązania, jednak dopuszcza się sytuacje, kiedy można zacząć go wykorzystywać jeszcze przed porodem. Jednak nie może być to wcześniej niż 6 tygodni przed planowanym terminem. Wówczas przysługuje tylko niewykorzystana część urlopu. Przy urodzeniu większej liczby dzieci urlop trwa znacznie dłużej. W tym czasie przysługuje zasiłek macierzyński, którego wysokość ustalana jest od wysokości uzyskiwanego dochodu. Każda kobieta ma do wyboru dwie opcje wypłaty: 100% przez pierwsze kilka miesięcy, które potem jest zmniejszane do 60%, lub 80% przez cały okres trwania urlopu.
Urlop rodzicielski — dodatkowy czas na opiekę
Kobieta zatrudniona na pełnym etacie ma możliwość wykorzystania urlopu rodzicielskiego, ale dopiero po ustaniu urlopu macierzyńskiego. Trwa on 32 tygodnie w przypadku urodzenia jednego dziecka. Urlop ten można wykorzystać w całości lub partiami. Łącznie taki urlop może trwać od 65 do 71 tygodni w zależności od liczby urodzonych dzieci oraz sposobu podziału między rodziców.
Urlop wychowawczy — długoterminowe wsparcie
Ten przywilej przysługuje mamie, która ma przynajmniej półroczny staż pracy, wliczając wszystkie poprzednie zatrudnienia. Urlop przysługuje w wymiarze 36 miesięcy, z czego każdy z rodziców może wykorzystać pełny jeden miesiąc urlopu. Przyznawany jest na okres nie dłuższy niż do zakończenia roku kalendarzowego, w którym maluch kończy 6 lat. Podczas urlopu wychowawczego można podejmować dodatkowe aktywności zarobkowe, co stanowi istotną różnicę w porównaniu z pozostałymi formami urlopu.
Opieka nad dzieckiem — prawo do zwolnienia w ciągu roku
Oprócz wymienionych form urlopu każda pracująca mama ma prawo do wykorzystania tzw. opieki nad dzieckiem w wymiarze dwóch dni lub 16 godzin w każdym roku kalendarzowym. Takie prawo przysługuje do momentu ukończenia przez dziecko 14 roku życia. Jest to uprawnienie niezależne od zwolnień lekarskich i nie wymaga przedstawiania zaświadczenia od lekarza.
Świadczenia pieniężne dla rodziców
Wszystkie mamy będące aktywne zawodowo mają prawo do otrzymywania świadczenia wychowawczego w ramach programu 500+. Przyznawane jest bez względu na wysokość osiąganych dochodów i wypłacane do momentu ukończenia przez dziecko 18 lat. Od 2019 roku świadczenie to przysługuje na każde dziecko, co stanowi znaczące wsparcie budżetu domowego rodzin wielodzietnych.
Becikowe — jednorazowa pomoc po urodzeniu
Oprócz tego kobieta, która urodziła dziecko, ma możliwość otrzymania jednorazowego świadczenia w wysokości 1000 zł, czyli tzw. becikowe. Jednak w tym wypadku już obowiązuje kryterium dochodowe, dlatego konieczne jest przedłożenie stosownego zaświadczenia, określające wysokość osiąganego przychodu. Wniosek należy złożyć w ciągu 12 miesięcy od narodzin dziecka.
Świadczenie rodzicielskie — wsparcie dla nieaktywnych zawodowo
Dla tych kobiet, które nie pracują, są studentkami lub zatrudnione są na niepełnym etacie, przewidziano świadczenie rodzicielskie w wysokości 1000 zł płatne co miesiąc, aż do ukończenia 1 roku życia dziecka. Nie jest wymagane kryterium dochodowe. Świadczenie to nie przysługuje jednocześnie z zasiłkiem macierzyńskim — rodzic musi dokonać wyboru jednej z form wsparcia.
Prawa kobiety karmiącej oraz opieka medyczna
Innym przywilejem jest prawo karmiącej piersią matki do przerwy w pracy, aby w tym czasie mogła udać się do domu i nakarmić swoje maleństwo. Liczba godzin, jakie może w tym celu poświęcić, zależy od ilości posiadanych dzieci oraz dziennego wymiaru pracy. Przy jednym dziecku przysługują dwie półgodzinne przerwy dziennie (lub jedna godzinna), natomiast przy dwójce i więcej dzieci — dwie przerwy po 45 minut każda. Przerwy te wliczają się do czasu pracy i za ten czas przysługuje normalne wynagrodzenie.
Bezpłatna opieka lekarska w okresie połogu
Natomiast kobieta pozostająca w połogu, która nie posiada ubezpieczenia zdrowotnego, ma prawo do bezpłatnej opieki lekarskiej. Jedyny warunek, jaki trzeba spełnić to polskie obywatelstwo i pozostawanie na terenie Polski. W odpowiedniej placówce należy przedłożyć stosowny dokument potwierdzający obywatelstwo oraz miejsce zamieszkania matki. Świadczenia obejmują m.in. wizyty kontrolne u ginekologa oraz podstawową opiekę medyczną związaną z okresem połogu.