Przepukliny i ich rodzaje

441

Przepuklina to przemieszczenie narządów lub tkanek poza jamę ciała, w której powinny się znajdować. Wyróżnia się wiele rodzajów przepuklin – zarówno ze względu na lokalizację, jak i moment powstania czy mechanizm zachowania. Znajomość podstawowych podziałów ułatwia rozpoznanie problemu i wdrożenie odpowiedniego postępowania.

Podział ze względu na położenie — przepukliny zewnętrzne i wewnętrzne

Przepukliny zewnętrzne uwypuklają się na zewnątrz jamy brzusznej i są widoczne pod skórą. Wyróżnia się trzy najczęściej występujące odmiany: pachwinową, udową oraz pępkową. W ich leczeniu stosuje się pasy na przepuklinę, które dostępne są w ofercie wielu sklepów ortopedycznych, w tym Ortopedio (https://www.ortopedio.pl/tulow-plecy/pasy-przepuklinowe/). Przeciwieństwem są przepukliny wewnętrzne, skierowane do innych jam ciała lub zachyłków wewnątrz organizmu. Nie dają one widocznego uwypuklenia skórnego, co często opóźnia rozpoznanie.

Podział ze względu na czas powstania — wrodzone i nabyte

Przepukliny wrodzone ujawniają się zaraz po urodzeniu lub w pierwszych sześciu miesiącach życia niemowlęcia. Ich przyczyną są wady rozwojowe jam ciała lub nieprawidłowe zarośnięcie kanałów anatomicznych. Przepukliny nabyte pojawiają się znacznie później, najczęściej w wyniku zwiększonego ciśnienia w śródbrzuszu. Może do tego dojść podczas przewlekłego kaszlu, dźwigania ciężarów, w trakcie ciąży lub po zabiegach operacyjnych osłabiających powłoki brzuszne.

Podział ze względu na zachowanie — odprowadzalne i nieodprowadzalne

Ze względu na zachowanie się treści przepukliny wyróżnia się:

• Przepukliny odprowadzalne — ich zawartość wraca do prawidłowego położenia w jamie brzusznej samoistnie lub pod wpływem delikatnego nacisku palcami; znajdują się w worku przepuklinowym, który łatwo zmienia kształt.
• Przepukliny nieodprowadzalne — umiejscowione na stałe poza jamą brzuszną; powstają zrosty między workiem przepuklinowym a jego zawartością; nie towarzyszą im dodatkowe dolegliwości bólowe; najczęściej spotyka się je w wieloletnich przepuklinach pachwinowych oraz pooperacyjnych.

Przepukliny uwięźnięte — ostra sytuacja kliniczna

Przepukliny uwięźnięte charakteryzują się zablokowaniem zawartości worka i brakiem pasażu jelitowego. Zwykle powstają na skutek parcia na mocz lub stolec, kaszlu, urazu lub nagłego wysiłku fizycznego. Przez gwałtowne zwiększenie ciśnienia w śródbrzuszu do worka przedostaje się tak duża porcja tkanki bądź jelita, że nie może się cofnąć. Takie uwięźnięcie wymaga pilnej interwencji ze względu na ryzyko martwicy.

Objawy uwięźnięcia przepukliny

• silny ból brzucha nachodzący falami,
• wymioty treścią pokarmową lub żółcią,
• wzdęcie brzucha,
• przyspieszone tętno,
• podwyższony poziom białych krwinek we krwi.

Dodatkowo pojawia się wyraźne uwypuklenie w miejscu przepukliny, a skóra może być zaczerwieniona lub bardziej napięta niż wcześniej. Jedną z odmian uwięźnięcia stanowią przepukliny Littrego lub Richtera, w których zakleszczeniu ulega jedynie fragment ściany jelita. Światło jelita pozostaje drożne, ale występują wymioty i silne dolegliwości bólowe, co może utrudniać szybką diagnozę.

Przepukliny zadzierzgnięte — powikłanie uwięźnięcia

Przepukliny zadzierzgnięte są bezpośrednią konsekwencją długotrwałego uwięźnięcia. Dochodzi do zaciśnięcia krezki jelita, co prowadzi do zatrzymania dopływu krwi, niedokrwienia i w efekcie martwicy odcinka przewodu pokarmowego. W obrazie klinicznym dominuje mechaniczna niedrożność jelita, którą można rozpoznać po wzdęciu, braku wiatrów i braku wypróżnień. Stan taki wymaga natychmiastowej interwencji chirurgicznej, ponieważ stanowi bezpośrednie zagrożenie życia.

Różnorodność przepuklin wynika z wielu czynników anatomicznych i klinicznych. Znajomość podziałów pomaga zrozumieć, dlaczego niektóre przypadki leczone są zachowawczo, a inne wymagają pilnego zabiegu operacyjnego. Wiedza na temat rodzajów przepuklin ułatwia również wczesne zgłoszenie się do lekarza w przypadku niepokojących objawów.